كنترل كيفيت و بررسي شاخص هاي توانايي فرآيند توليد زعفران

زعفران به عنوان گرانترين محصول كشاورزي و دارويي جهان، جايگاه ويژه‌اي در بين محصولات صنعتي و صادراتي ايران دارد. مشتريان همواره به دنبال انتخاب بهترين محصولات از نظر قيمت، كيفيت و تحويل به موقع هستند. بنابراين كنترل كيفيت فرآيند توليدي زعفران نيز به منظور جلب رضايت مشتري و سودآوري بيشتر اهميت و ضرورت دارد. براي موفقيت در بازار رقابتي بايد به مشخصات كيفي بحراني زعفران (كروسين، پيكروكروسين و سافرانال)، توجه بيشتري داشت. از طرف ديگر، كنترل كيفيت آماري روشي براي پايش فرآيندها در جهت شناسايي علل اصلي تغييرات خاص و انحرافات بادليل و انجام اقدامات اصلاحي است. در اين خصوص، نمودارهاي كنترل و شاخصهاي توانايي فرآيند دو ابزار كاربردي مهم براي كنترل كيفيت آماري محسوب مي‌شوند. بنابراين، اين مقاله ابتدا، با استفاده از نمودار كنترل ميانگين متحرك موزون نمايي كه براي انحرافات كوچك مؤثر است، فرآيند توليد زعفران در يك مجموعه داده در فاز يك كنترل و نظارت مي‌شود. مجموعه داده‌ها مربوط به مشخصه هاي كيفي زعفران شهرهاي تربت حيدريه، زاوه، رشتخوار، بردسكن و كاشمر مي‌باشند. پس از به بررسي ابعاد كيفيتي فرآيند توليد زعفران وپايداري آن، با محوريت نمودار كنترل به عنوان مهمترين ابزار كنترل كيفيت آماري، به محاسبه و تجزيه و تحليل شاخص‌هاي كارايي فرآيند توليد زعفران با استفاده از استانداردهاي 259-1 و 259-2 پرداخته مي‌شود تا با تحليل آنها بتوان به كاهش تغييرپذيري فرآيند و در نتيجه به مقايسه و بهبود سطح كيفيت زعفران توليدي مناطق مورد بررسي كمك كرد. نتايج نشان داد در زعفران رشته‌اي بريده ممتاز، شهر تربت حيدريه داراي بهترين پيكروكروسين، زعفران شهر كاشمر داراي بهترين سافرانال و زعفران شهر رشتخوار داراي بهترين كروسين است. همچنين، بهترين پيكروكروسين و كروسين زعفران رشته اي نوع يك مربوط به شهر تربت حيدريه و بهترين سافرانال آن مربوط به شهر بردسكن مي‌باشد. بكارگيري اين شاخص‌ها در فرآيند توليد زعفران معياري جهت ارزيابي ميزان توانايي فرآيندها براي تأمين خواسته‌هاي مشتريان و رعايت الزامات استانداردهاي مربوطه است.