تأملي در كيفرگزيني جرم محاربه از منظر قرآن كريم

امروزه يكي از مسائل مطرح در مجامع علمي و عمومي جامعه ايراني، شيوه‌ها و انحاي انتخاب كيفر براي جرم محاربه است. قانون‌گذار نيز در طول قانون‌گذاري پس از انقلاب اسلامي، تمايل بيشتري به ديدگاه تخييري‌بودن كيفرهاي چهارگانه محارب در قوانين داشته است. اين مقاله با روش توصيفي - تحليلي و با تمركز بر آيات قرآن و روايت‌هاي باب محاربه به نقد رويكرد قانون‌گذار پرداخته است و بر اين نكته تأكيد مي‌كند كه قول بر ترتيب يا رعايت تناسب ميان جرم و كيفر محاربه، از ادله قرآني و روايي قابل استنباط، بلكه با آيات قرآن موافق است. مهم‌ترين دستاورد و جنبه نوآوري اين مقاله نسبت به نوشته‌هاي ديگر اين است كه اولاً، ظهور آيه محاربه در تخيير محل خلاف است و برخي از  بزرگان ازجمله قطب‌الدين راوندي  و علامه حلي معتقدند آيه دال بر ترتيب است؛ ثانياً، آيات متعدد قرآن موافق رعايت تناسب است كه رافع اجمال يا ابهام آيه محاربه است و آيه محاربه را نمي‌توان برخلاف ظهور آيات متعدد قرآن تفسير كرد؛ ثالثاً، آيات دالّ بر لزوم رعايت تناسب ميان جرم و مجازات آبي از تخصيص و تقييد است؛ چون به تصريح برخي از مفسران رعايت‌نشدن تناسب بين جرم و مجازات ظلم است و ظلم داراي حرمت عقلي و شرعي است؛ رابعاً، آيات و روايات دالّ بر لزوم تناسب ميان جرم و مجازات نص است و آيه محاربه (بر فرض پذيرش دلالت بر تخيير) و روايت‌هاي دال بر تخيير ظاهر است و نص مقدم بر ظاهر است؛ خامساً؛ مطلوبيت عمل به رعايت تناسب بين جرم محارب و مجازات در محاربه مورد اتفاق همه فقيهان است و به نظر هيچ‌كدام حكمي با رعايت تناسب جرم و مجازات برخلاف شرع نيست؛ برخلاف آنجا كه تناسب جرم و مجازات در محاربه رعايت نشود، كه طبق نظر مشهور، خلاف شرع است.