رويكرد دنپ فازي ـ تاپسيس فازي ـ مدل رياضي دوهدفه براي مسئله انتخاب تأمين‌كننده سبز و تخصيص سفارش و حل آن با الگوريتم جست‌وجوي هارموني

هدف: انتخاب تأمين‌كننده و تخصيص سفارش از وظايف اصلي شركت‌ها در مديريت زنجيره تأمين سبز است. در اكثر مطالعات پيشين، اين دو وظيفه به‌عنوان مسائل مستقل در نظر گرفته شده است. اين مسئله، به‌خصوص در مديريت زنجيره تأمين سبز اهميت زيادي دارد و نيازمند است كه معيارهاي كمي و كيفي در آن لحاظ شود؛ اما گاهي اين معيارها متناقض است و بايد موازنه شود. ارائه چارچوبي كه بتواند اين دو مسئله را به‌صورت هم‌زمان در نظر گيرد و علاوه بر لحاظ‌كردن معيارهاي مديريت زنجيره تأمين سبز، ميزان سفارش‌هاي تخصيص يافته به تأمين‌كنندگان را تعيين كند، ضروري است. روش: رويكرد پيشنهادي شامل دنپ فازي، تاپسيس فازي و مدل بهينه‌سازي دوهدفه است. در مرحله اول با استفاده از دنپ فازي، وزن معيارها شامل معيارهاي سنتي و سبز به‌دست آمد؛ سپس با استفاده از تاپسيس فازي، تأمين‌كنندگان ارزيابي شدند. براي تخصيص سفارش‌ها، يك مدل برنامه‌ريزي دوهدفه با اهداف كمينه‌كردن هزينه كل زنجيره تأمين و بيشينه‌سازي ارزش خريد كل فرموله شد. تابع هدف اول، قيمت خريد، هزينه‌هاي متغير تأمين‌كنندگان، هزينه‌هاي سفارش‌دهي و راه‌اندازي، نگهداري خريدار و تأمين‌كنندگان را شامل مي‌شود. همچنين تابع هدف دوم، تضمين مي‌كند كه سفارش بيشتري به تأمين‌كنندگاني تخصيص يابد كه امتياز بيشتري در فرايند ارزيابي تأمين‌كنندگان كسب كرده‌اند. محدوديت‌هاي مدل نيز عبارت‌اند از: ظرفيت تأمين‌كنندگان، تقاضاي خريدار و محدوديت‌هاي مرتبط با تخفيف تأمين‌كنندگان. با توجه به دوهدفه بودن مدل رياضي، از روش معيار جهاني استفاده شد تا مسئله دوهدفه، به مسئله تك‌هدفه تبديل شود. مطابق با اين روش، انحراف‌هاي نسبي اهداف، از مقادير بهينه تك‌هدفه هر هدف كمينه‌سازي شد. همچنين با توجه به غيرخطي بودن مدل رياضي الگوريتم فراابتكاري، جست‎وجوي هارموني براي مسئله طراحي و براي مواجهه با محدوديت‌هاي مسئله، يك الگوريتم ترميم پيشنهاد شد. يافته‌ها: براي شناسايي معيارها از نتايج مطالعات پيشين و نظرسنجي از خبرگان استفاده شد كه شامل معيارهاي سنتي و سبز است. نتايج دنپ فازي نشان داد كه اعتبار تأمين‌كننده مهم‌ترين معيار است و بعد از آن كيفيت، خريد سبز، طراحي سبز، حمل‌ونقل سبز، توليد سبز، تحويل به‌موقع و فاصله در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. همچنين، تمامي معيارها روي اعتبار تأمين‌كننده تأثيرگذارند. سپس شش تأمين‌كننده با توجه به معيارها با استفاده از تاپسيس فازي ارزيابي شدند و امتياز نهايي آن‌ها، به‌عنوان وزن‌هاي تأمين‌كنندگان در تابع هدف دوم مدل رياضي استفاده شد. براي اعتبارسنجي رويكرد پيشنهادي، يك مطالعه موردي با داده‌هاي واقعي در حوزه تأمين تجهيزات پزشكي بررسي و جواب بهينه مسئله ارائه شد. در ادامه با تغيير وزن توابع هدف در مسئله تك‌هدفه، جواب‌هاي پارتو مسئله شناسايي شدند. رويكرد پيشنهادي با در نظر گرفتن معيارهاي سبز، تخصيص بهينه را به تأمين‌كنندگان انجام مي‌دهد. نتيجه‌گيري:  نتايج نشان مي‌دهد كه تصميم‌گيرنده مي‌تواند با توجه به جواب‌هاي پارتوي مسئله، بهترين جواب را طوري انتخاب كند كه موازنه صحيحي بين هزينه‌هاي زنجيره و ارزش خريد صورت گيرد.