بررسي تجمع زيستي سرب، كادميوم و نيكل در خاك و محصولات چغندر (Beta vulgaris) و هويج (Daucus Carota) مزارع كشاورزي شهرستان شوش

زمينه و هدف: سرب، نيكل و كادميوم جزء فلزات سمي  هستند كه مي توانند آثار خطرناك و جبران ناپذيري براي انسان داشته باشند. اين مطالعه با هدف بررسي ميزان تجمع زيستي فلزات سنگين كادميوم، سرب و نيكل در خاك و گياه چغندر و هويج زمين هاي كشاورزي شهرستان شوش انجام شد.مواد و روش ها: در اين تحقيق توصيفي ـ مقطعي، بطور تصادفي 4 مزرعه كشاورزي چغندر و 4 مزرعه كشاورزي هويج سطح كشت شهرستان شوش انتخاب شد. از هر مزرعه چغندر و هويج 60 نمونه و همچنين 40 نمونه مركب از خاك تهيه شد. نمونه برداري در زمستان سال 1398 و بهار سال 1399 صورت گرفت. براي هضم نمونه هاي خاك از روش EPA 3050 استفاده گرديد و ميزان سرب، كادميوم و نيكل موجود در نمونه ها توسط دستگاه طيف سنجي پلاسماي جفت شده القايي سنجش شدند.يافته ها: ميزان غلظت كادميوم، سرب و نيكل در گياه چغندر 2.06، 35.87 و 96.68 ميلي گرم بر كيلوگرم و در گياه هويج به ترتيب 1.72، 14.82 و 39.52 ميلي گرم بر كيلوگرم به دست آمد. در خاك مزارع تحت كشت چغندر و هويج مقادير كادميوم، ،سرب و نيكل به ترتيب 2.9، 63.62 و 3150.65 و 14.4، 225.27 و 3348.82 ميلي گرم بر كيلوگرم بود. ميانگين غلظت فلزات سنگين چغندر و هويج و خاك مزارع كشت دو گياه مورد مطالعه با يكديگر اختلاف معني دار داشتند (0.05 P). بالاترين ضريب تجمع زيستي در گياه چغندر و هويج مربوط به فلز كادميوم به ترتيب 0.74 و 0.125 و كمترين مربوط به فلز نيكل به ترتيب 0.30 و 0.012 بود.نتيجه گيري: ضريب تجمع زيستي فلز سرب، نيكل و كادميوم در گياه چغندر و هويج پايين تر 1 محاسبه شد. غلظت كادميوم، سرب و نيكل در خاك و گياه چغندر و هويچ بالاتر از حد مجاز استاندارد سازمان بهداشت جهاني و FAO (سرب و كادميوم به ترتيب 0.3 و 0.2 ميلي گرم بر كيلوگرم) بود. با توجه به مصرف بالاي سبزيجات و خطرات بالقوه تجمع فلزات سنگين پايش منظم محصولات عرضه شده توصيه مي‌شود.