ظهور امر روزمره در عكس‌هاي دوران قاجار

اينكه چه چيز ارزش عكاسي و تصويرگري دارد و چه چيز ندارد مسئله‌اي به سادگيِ انتخاب يك عكاس يا نقاش نيست. نظام‌هاي نظريه‌پردازي متعدد در حوزهٔ نظامات تصويري (اعم از عكاسي و نقاشي) نشان مي‌دهند تصوير كردن يك چيز و ارزشمند شدنِ آن براي به تصوير كشيدن يك پديدهٔ تاريخي است و در يك بستر گفتماني خاص معنا دارد. مقاله حاضر قصد دارد امر روزمره را در نخستين عكس‌هاي تاريخ عكاسي ايران مورد واكاوي قرار دهد. بدين‌منظور با تمركز بر مجموعه آلبوم‌هاي عكس به‌جاي‌مانده از عكس‌هاي دوران ناصري و مظفري تلاش شد يك دسته‌بندي از نظامات بازنمايي و شيوه‌هاي ظهور زندگيِ روزمره در عكس‌ها ارائه شود. با تأكيد بر روش نشانه‌شناسي و با تمركز بر مسئلهٔ زمان-مكان، استعلايي و پيش‌ پا افتاده تلاش شد كه الگوهاي رؤيت‌پذيري و رؤيت‌ناپذيري زندگيِ روزمره در عكس‌ها بررسي شود. بدين ترتيب، اين عكس‌ها در شش گروه دسته‌بندي شدند: مكان‌هاي استعلايي، عكاسي از طبيعت، مكان‌هاي غير والا، شمايل‌نگاري بي‌مكان-بي‌زمان، اروتيسيزمِ اگزوتيك، و زندگيِ روزمره. نسبت هر يك از اين دسته‌ها با شيوهٔ ظهور زندگيِ روزمره مورد بحث قرار گرفت و با تمركز بر زندگيِ روزمره، برخي از عكس‌هاي سرنمون اين دسته‌ها مورد تحليل قرار گرفت.