نوستالژي وطن در زندگي روزمره ايرانيان مهاجر

ايران در چند دهه اخير يكي از كشورهاي مهاجرفرست جهان به شمار مي‌رود. مهاجرت ايرانيان را مي‌توان در قالب سه موج مهاجرت، به سه دوره زماني تقسيم‌بندي كرد: الف) سال‌هاي 1979-1950 كه عمده مهاجرت‌ها به منظور تحصيلات عالي و به قصد بازگشت به ايران بود؛ ب) سال‌هاي 1995-1979 كه بيشتر مهاجرت‌ها، مهاجرت‌هاي اجباري به دليل انقلاب و جنگ بود؛ ج) سال‌هاي 1995 تاكنون كه اكثر مهاجرت‌ها با اهداف اقتصادي و به منظور دستيابي به ثبات و زندگي بهتر و بدون قصد بازگشت به كشور است. هدف اين پژوهش بررسي خاطره و احساس نوستالژي ايرانيان مهاجر در اين سه دوره زماني است. بدين‌منظور از نظريه‌هاي حافظه جمعي و نوستالژي براي تحليل يافته‌ها استفاده شد. اين پژوهش كيفي است و داده‌هاي آن از طريق مصاحبه‌هاي عميقِ مجازي (اسكايپ و واتس‌اپ) به‌دست آمد. در اين مطالعه با 11 مهاجر ساكن كشورهاي استراليا، آلمان، هلند و سوئد مصاحبه شد. نتايج نشان مي‌دهد خاطرات و نوستالژي‌ها در گروه اول عمدتاً حول خاطرات كودكي، در گروه دوم با محوريت فعاليت‌هاي سياسي و در گروه سوم بر محور مشكلات اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي قرار دارند. خاطرات گروه اول و دوم بيشتر با احساس نوستالژي همراه است و احساس نوستالژي در هر سه دوره در مردان مصاحبه‌شده بيش از زنان است.