بازيابي زمينه‌هاي تمايز عمامه به مثابه كسوت روحانيت شيعه در عصر قاجار

عمامه يكي از وجوه تمايز پوشش علماي ديني شيعيان در ايران به حساب مي‌آيد كه روزگاري پوشش مشترك مردانه در كليت اين سرزمين بود. معمولاً زمينه‌ تفكيك اين نوع پوشش از عامه مردم به دوره پهلوي نسبت داده مي‌شود درحاليكه بايست پيدايي اين تحديد را در اعصار پيش‌تر بازجست. هدف اين مقاله، واكاوي در زمينه‌هاي انحصار عمامه به پوشش روحانيت شيعه است. بنابراين پرسش آن خواهد بود كه «در مطالعه روند تاريخي پوشش مردانه، چگونه و از چه زمان، عمامه، به عنوان سرجامه‌ خاص روحانيت شيعه در ايران شناخته شد و به وجه تمايز پوشش ايشان بدل گرديد؟» فرضيه آنكه شالوده اين انفكاك در عصر قاجار پا مي‌گيرد و با رواج انواع ديگر سرجامه در اين دوره، عمامه به عنوان وجه مميز با روحانيت شيعه نسبت پيدا مي‌كند. نتيجه اين پژوهش با مطالعه سفرنامه‌ها، مدارك و اسناد تاريخي، به صورت توصيفي - تحليلي نشان مي‌دهد كه در عصر قاجار، روحانيون ديني شيعه به‌رغم عامه مردم با عدول از شيوه تبليغي دربار و با حفظ پوشش سنتي خود؛ ازجمله عمامه درمقابل روند قدرتمند مدرنيزاسيون ايستادگي مي‌كنند و با حفظ سرپوش عمامه، به آن جنبه نمادين مي‌بخشند.