بررسي و تحليل آماري گستردگي و تنوع وقف در قلمرو عثماني مطالعۀ موردي: اسناد آرشيو ملي بلغارستان

اين پژوهش در نظر دارد گستره و تنوع موقوفات در قلمرو عثماني (سده هاي 10-13ق) را بر مبناي اسناد آرشيو ملي بلغارستان مورد بررسي قرار دهد. هدف از اين بررسي، شناخت انواع موقوفات، چگونگي توزيع فراواني آن ها، و نيز موارد مصرف عايدات وقف در قلمرو عثماني طي بازۀ زماني مذكور بوده است. اسناد مورد استفاده در اين پژوهش، افزون بر اسناد منتشر نشده، شامل 470 سند مربوط به وقف در قلمرو عثماني است كه توسط دپارتمان شرق‌شناسي كتابخانۀ ملي بلغارستان گردآوري و تحت عنوان فهرست اسناد تركي عثماني در مورد وقف در دپارتمان شرق‌شناسي كتابخانۀ ملي بلغارستان منتشر شده‌اند. پرسش اصلي پژوهش عبارت از اين است كه بر مبناي آرشيو مورد مطالعه، نوع موقوفات و نيز مصارف عايدات وقف در امپراتوري عثماني چگونه بوده است؟ به عبارتي اين پژوهش بر آن است تا بر مبناي اسناد مذكور، منابع درآمد وقف و موارد مصرف آن را در قلمرو عثماني طي سده هاي 10 تا 13ق مورد بررسي قرار دهد. بر اساس مطالعات صورت گرفته، بيشترين فراواني درآمد موقوفات در سده هاي  10 و 13ق، مربوط به اجارۀ املاك موقوفه و در قرن 11ق وقف مبلغ حاصل از ماليات جزيه در شهرهاي مختلف بوده است. همچنين، موارد مصرف عايدات وقف شامل مواردي چون پرداخت حقوق كارمندان در املاك موقوفه، نگهداري موقوفات و تهيۀ غذا براي مستمندان بوده است.