تحليل پوياي ميزان صادرات و سهم درآمد فروش نفت و گاز ايران در افق زماني 2050

هدف: هدف اصلي پژوهش، تحليل پويايي ميزان صادرات و درآمد فروش نفت و گاز در افق زماني 2050 مي‌باشد. افزايش صادرات نفت به عنوان مهم‌ترين منبع تامين ارز، پتانسيل ايجاد منبع درآمدي كليدي براي كشور دارد؛ بنابراين، سيستمي پويا براي پيش‌بيني صادرات و درآمد فروش نفت در آينده نياز مي‌باشد كه مستلزم در نظر گرفتن روابط علي و معلولي بين متغيرهاي تاثيرگذار بر مساله اصلي پژوهش است.روش‌شناسي پژوهش: اين پژوهش از لحاظ هدف كاربردي و از لحاظ ماهيت موضوع توصيفي-تحليل است كه از مدل‌سازي سيستم پويا براي ساخت مدل استفاده شده‌ است. نمودار جريان مدل پژوهش با استفاده از متغيرهاي مورد تاييد خبرگان و روابط علي معلولي در نرم‌افزار ونسيم طراحي شده است.يافته‌ها: دو حلقه مثبت رشد فروش نفت و گاز و رشد بهره‌برداري از ظرفيت ميادين نفت و گاز و سه حلقه منفي محدوديت ظرفيت در ميادين نفت و گاز، محدوديت در بهره‌برداري ظرفيت ميادين نفت و گاز و حلقه سوم با محدوديت دسترسي‌پذيري به منابع نفتي ايجاد شد. همچنين در مدل سيستم پويا سه سناريو خوش‌بينانه، ميانه‌رو و بدبينانه شبيه‌سازي شدند. در سناريو اول شبيه‌سازي بر اساس تغييرات پارامتر قيمت نفت در سال‌هاي آينده انجام گرفت. ميزان رشد صادارات نفت و گاز در اين  سناريو %38 به‌دست ‌آمد. در سناريوي دوم درآمد حاصل از صادرات به صورت خوش‌بينانه رشد هشت برابري نشان داد و در نهايت در بدبينانه‌ترين سناريو نمودارهاي طراحي‌شده نشان داد كه مقادير متغيرهاي حالت ثابت مي‌ماند. در نهايت اعتبارسنجي با استفاده از تحليل سناريوهاي مختلف براي مدل سيستم پويا انجام گرفت.اصالت/ارزش افزوده علمي: در اين مقاله علاوه‌ بر تحليل پويايي عوامل موثر در متغيرهاي صنعت نفت و گاز، تاثيرات زماني اين تغييرات نيز مورد توجه قرارگرفته است. در مطالعات قبلي سناريوهاي آينده صنعت نفت و گاز، صرفا با متغيرهاي توسعه اقتصادي انجام شده است، در حالي كه در اين پژوهش مقادير ساير متغيرها نظير ظرفيت توليد، مخازن موجود و ريسك بازارها در افق زماني 2050 در مدل پويا براي سناريوها به عنوان متغير اصلي در نظر گرفته شده است.