تحليل روش‌هاي سن ‌سنجي مورد استفاده در مطالعات ديرينه اقليم ‌شناسي

اين پژوهش به تحليل روش‌هاي سن‌سنجي مورد استفاده در مطالعات ديرينه اقليم‌شناسي پرداخته است. روش‌كار به‌صورت مروري، اسنادي و كتابخانه‌اي بوده است. جامعه آماري مورد مطالعه از بين 2579 آثار علمي معتبر، بين سال‌هاي 2023- 1974 در بازه زماني 49 ساله بوده، كه از اين بين 108 منبع علمي مرتبط با روش‌هاي سن‌سنجي در ايران و سطح بين‌الملل شناسايي و تحليل شده است. مقالات از پايگاه‌هاي داخلي (ايرانداك، نورمگز، علم‌نت، مگ‌ايران، انساني، SID) و پايگاه‌هاي بين‌الملل (Google Scholar, Semantic Scholar) دريافت شده است. كلمات كليدي مورد جستجو در اين پايگاه‌هاي داده شامل بازسازي اقليمي، سن‌يابي و كواترنري بوده است. نتايج اين پژوهش نشان داد كه بيش‌ترين روش‌هاي سن‌سنجي در مطالعات ديرينه اقليم شناسي به ترتيب كربن 14، ايزوتوپ اكسيژن، گاه‌شناسي درختي و لومينسانس بوده و بيش‌ترين مطالعات سن‌يابي، با روش كربن 14 انجام شده است. از نظر توزيع فضايي مطالعات انجام شده؛ در ايران بيش‌تر مطالعات به نوسانات تراز درياچه اروميه، و در سطح بين‌الملل در كشور چين (فلات تبت) پرداخته‌اند. بر اساس بررسي منابع اولين منطقه مورد مطالعه اقليم ديرينه در ايران درياچه زريبار و در سال 1961 انجام شده است. تمركز بيش‌تر مطالعات از نظر موضوعي روي مباحث تغيير اقليم، دوره‌هاي ترسالي و خشكسالي؛ و از نظر مقياس زماني به هولوسن و كواترنري است. بر اساس مطالعات مورد بررسي در اين پژوهش، اقليم ايران از دوره كرتاسه از اقليم گرم و مرطوب به اقليم معتدل تغيير يافته و در دوره پليئستوسن دوره‌هاي خشك را در مناطق فلات مركزي تجربه كرده است. از آن‌جا كه تغيير اقليم ناشي از گرمايش جهاني از دوره كواترنري شدت گرفته است، بنابراين بهره‌گيري از روش‌هاي سن‌سنجي براي مطالعات اقليم ديرينه مي‌تواند تا حدودي در امر برنامه‌ريزي و مديريت ريسك با توجه به اقليم جديد و پيش‌روي جهان مناسب باشد.