فضاي كالبدي و كاركردهاي نارين قلعۀ اردبيل در دورۀ قاجار

با سقوط حكومت صفويه، اردبيل رونق و جايگاه قبلي خود را از دست داد. با شكل‌گيري حكومت قاجار و آغاز جنگ‌هاي ايران و روسيه، اردبيل به خاطر نزديكي به صحنه‌هاي نبرد موردتوجه عباس‌ميرزا حكمران ايالت آذربايجان قرار گرفت و قلعۀ اين شهر توسط مهندسان فرانسوي تعمير و بازسازي شد. از اين زمان به بعد، اين قلعه كه به نارين قلعه معروف بود، به كانون تحولات داخل شهر اردبيل تبديل شد. در اين پژوهش به روش توصيفي تحليلي به دنبال پاسخگويي به اين پرسش هستيم كه ساختار معماري نارين قلعه در دورۀ قاجار چگونه بود و اين قلعه چه كاركردهايي داشت؟ يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه نارين قلعۀ اردبيل به‌عنوان يك دژ مستحكم شهري در دورۀ قاجار به‌حساب مي‌آمد و مساحت وسيعي را شامل مي‌شد. اين قلعه اگرچه در ابتداي اين دوره كاركرد دفاعي امنيتي داشت، اما از دوره محمدشاه به بعد به‌عنوان مكاني براي حبس شاهزادگان ياغي تبديل شد. در دوره‌هاي بعدي علي‌رغم اين‌كه همچنان از بخش‌هايي از اين قلعه به‌عنوان زندان استفاده مي‌شد، اما مقرّ حكومتي و مكان برگزاري مراسم‌هاي مختلف هم بود.