بررسي و مطالعه سنگ مزارهاي موزه سنگ هگمتانه در دوران اسلامي

سنگ مزارها تجلي‌گاه ارزش‌هاي هنر اسلامي به شمار مي‌آيند، به صورتي كه بيان‌گر خصايص، نقوش، فرم، علايق، تفكرات و اعتقادات ارزش‌هاي ايراني - اسلامي هستند. در ساخت سنگ مزارها و نشانه‌هاي در برگرفته از آن‌ها، در جوامع مختلف ديدگاه‌هاي‌ متفاوتي نيز وجود دارد. هدف از پژوهش حاضر، تحليل و تطبيق سنگ مزارهاي موزه هگمتانه همدان در دوران اسلامي با ساير مناطق همجوار بوده؛ از اين رو پژوهش حاضر با روش توصيفي تحليلي با نگرش گونه‌شناسي صورت گرفته و همچنين دسترسي به داده‌ها حاكي از دو مرحله، برداشت ميداني و مطالعات كتابخانه‌اي مي‌باشد. نوشتار حاضر سعي بر آن دارد كه به واكاوي سوالات ذيل بپردازد: 1- سنگ مزارهاي موزه سنگ هگمتانه همدان از نظر گونه‌شناسي ساختاري به چند دسته تقسيم مي‌شوند؟ 2 - بررسي تطبيقي نقوش غالب و دسته‌بندي آن‌ها نسبت به ساير مناطق چگونه بوده است؟ نتايج نشان مي‌دهند كه سنگ مزارها از لحاظ ساختاري به 8 دسته: قبه‌اي يا پستاني، صندوقچه‌ايي، مصطبه‌ايي صندوقچه‌اي، گهواره‌اي، محرابي، سنگ مزار قوچ شكل، ايستاده و تخت تقسيم‌بندي مي‌شوند. سنگ مزارهاي مورد مطالعه دربرگيرنده نقشمايه‌هاي تزئيني از جمله: گياهي، هندسي، حيواني و انساني، و در عين دارا بودن معناي نمادين خاص، متأثر از فرهنگ مكاني، زماني و منطقه اي هستند. از نظر ريشه شناختي ميان برخي از اشكال و نقشمايه‌ها، ارتباط نزديكي بين هنر اسلامي و هنر دوران هخامنشيان و ساسانيان وجود دارد. نقوش اكثر سنگ مزارهاي قابل مقايسه با مناطق غرب و شمال غرب كشور از جمله استان‌هاي لرستان، كرمانشاه، ايلام، قزوين آذربايجان غربي و شرقي مي‌باشد.