ارزيابي پتانسيل فرسايش خاك در سطح حوضه آبريز فيروزآبادچاي با استفاده از شاخص هاي ژئومورفيك و منطق فازي

فرسايش خاك جزو مهم‌ترين فرايندهاي ژئومورفولوژيكي سطح زمين به‌شمار مي‌رود كه با دخالت‌ انسان آهنگ پرشتابي به خود گرفته است. اين فرايند باعث خسارت‌هاي متعدد نظير از بين رفتن خاك‌هاي حاصلخيز، تخريب زيرساخت‌ها و پر شدن سدها مي‌شود. در ارزيابي فرسايش خاك مي‌بايست فاكتورهاي متعددي به صورت تركيبي و يكپارچه استفاده شوند. در اين رابطه، در حوضه‌هاي فاقد آمار يا با آمار محدود مي‌توان از مجموعه‌اي از شاخص‌هاي ژئومورفولوژيكي در تركيب با ساير شاخص‌ها استفاده كرده و پتانسيل فرسايش را مورد ارزيابي قرار داد. در پژوهش حاضر پتانسيل فرسايش حوضه آبريز فيروزآبادچاي واقع در استان اردبيل مورد ارزيابي قرار گرفته است. در اين رابطه از تعداد 13 شاخص عمدتا ژئومورفولوژيكي استفاده شد. به‌منظور تركيب و روي‌هم‌گذاري لايه‌ها از منطق فازي در بستر سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) استفاده گرديد. نتايج نشان‌دهنده پتانسيل بالاي فرسايش خاك در سطح حوضه آبريز فيروزآباد مي باشد. عوامل متعددي در فرسايش‌پذيري خاك‌هاي حوضه موثرند كه در اين زمينه مي‌توان به رخنمون وسيع سازندهاي آبرفتي كواترنري، مارن‌هاي ژيپس‌دار، لاهار و خاكسترهاي آتشفشاني، پوشش گياهي ضعيف، غلبه شيب‌هاي تند، تراكم زهكشي بالا و وجود آبراهه‌هاي متعدد، مقادير بالاي عدد ناهمواري و دامنه‌هاي طولاني اشاره نمود. در پهنه‌هايي از حوضه مطالعاتي كه چندين فاكتور موثر بر فرسايش از شرايط مساعدي برخوردارند ميزان فرسايش تشديد شده است. در اين رابطه، مي‌توان به زيرحوضه‌هاي مركزي حوضه مطالعاتي اشاره نمود كه به دليل وجود سازندهاي آبرفتي و مارني، پوشش گياهي ضعيف، شيب زياد، تراكم زهكشي بالا و چندين عامل ديگر جزو پهنه‌هاي بحراني حوضه به‌شمار مي‌روند.