ارزيابي و پهنه‌بندي خطر وقوع سيلاب با استفاده از مدل MFFPI (مطالعه موردي: حوضه آبخيز شفارود، استان گيلان)

سيلاب هاي ناگهاني پاسخ هيدرولوژيكي عوامل فيزيوگرافي حوضه به رخداد بارش هاي سنگين است و وقوع آنها سبب خسارات هاي مالي و جاني مي گردد. همچنين به دليل ماهيت پيچيده سيلاب ناگهاني، پيش بيني آنها با دشواري زيادي روبه رو است و خصوصيات فيزيوگرافي حوضه هاي آبخيز نيز نقش بسيار مهمي در شكل گيري آنها دارد. مدل MFFPI با استفاده از پارامترهاي فيزيوگرافي حوضه ها به ارزيابي خطر سيلاب ناگهاني مي پردازد. حوضه آبخيز شفارود به دليل شرايط فيزيوگرافي و رخداد بارش هاي سنگين مستعد وقوع سيلاب ناگهاني است. بنابراين هدف از پژوهش حاضر ارزيابي و پهنه‌بندي خطر وقوع سيلاب با استفاده از مدل MFFPI در حوضه آبخيز شفارود، استان گيلان مي‌باشد. در اين راستا جهت دستيابي به اهداف پژوهش از 6 پارامتر مدل MFFPI شامل پارامترهاي انحناء دامنه، شيب، تراكم جريان، بافت خاك، نفوذپذيري سنگ و كاربري اراضي استفاده شد. بدين منظور جهت استخراج و تهيه نقشه‌هاي عامل از تصاوير ماهواره‌اي لندست 8، نقشه توپوگرافي با مقياس 1:50000، زمين شناسي 1:100000 شهرستان رضوانشهر (اخذ شده از سازمان منابع طبيعي) استفاده گرديد. در گام بعد در محيط Arc Map اقدام به توليد نقشه‌هاي مذكور گرديد. در نهايت براساس جدول امتيازدهي مدل MFFPI به هريك از نقشه‌هاي استخراج شده با استفاده از افزونه Raster Calculator وزن مربوط به كلاس طبقه‌بندي‌ها داده شد و لايه‌هاي وزني پارامترهاي انحناء دامنه، شيب، تراكم جريان، بافت خاك، نفوذپذيري سنگ و كاربري اراضي توليد شدند. در گام آخر نيز با تلفيق 6 پارامتر مدل مورد مطالعه، نقشه نهايي پهنه‌بندي سيلاب ناگهاني براي حوضه آبخيز شفارود در 5 كلاس (خطر خيلي كم، كم، متوسط، زياد و خيلي زياد) تهيه و توليد شد. نتايج پهنه‌بندي نهايي سيلاب نشان داد كه مناطق بخش‌هاي جنوب و جنوب‌غربي حوضه از پتانسيل خطر خيلي زياد و زياد برخوردار بود و در مقابل قسمت‌هاي مركزي حوضه نيز از پتانسيل خطر متوسط و كم را به‌خود اختصاص داد. نتايج اين پژوهش مي‌تواند مديران و مسئولان ذيربط را در جهت شناسايي و مقابله با خطرات احتمالي سيلاب در آينده به خصوص مناطق داراي پتانسيل خطر سيلاب خيلي زياد ياري نمايد تا با اتخاذ تصميمات صحيح مانع خسارات مالي و جاني براي منطقه مورد مطالعه گردد.