پژوهشي دربارۀ اسامي عام غلامان و كنيزان و بازتاب آن در ادب فارسي

يكي از مناسبات اجتماعي مرتبط با برده‌داري، موضوع نام‌گذاري مالك بر بنده بود. مالك نه‌تنها صاحب اختيار جان و تن مملوك بود كه اختيار نام و لقب بنده نيز از آن او بود و معمولاً نام بردۀ خود را به ميل و سليقۀ خود تغيير مي‌داد. اما اين نام‌گذاري‌ها غالباً چارچوب‌گونه‌اي داشت و درنتيجه نام‌هايي چون مبارك، مقبل، بنفشه، ياسمن، كافور، ياقوت، بشارت و شادي رواج بيشتر داشت. كاروبار بندگان، به‌عنوان مسئله‌اي درهم‌تنيده با همۀ سطوح زندگي روزمرّه، در ادبيات فارسي بازتاب مفصل دارد. ازجمله همين موضوع نام غلامان و كنيزان كه دست‌مايۀ مضمون‌سازي و ايهام‌پردازي اديبان و به‌ويژه شاعران شده است.در اين مقاله با توجه به منابع تاريخي و رجالي و ادبي، بسياري از نام‌هاي عمومي بندگان و خادمان احصا شده و نكاتي دربارۀ چندوچون اين نام‌گذاري ها طرح شده و نمونه‌هايي از استفاده‌هاي شاعران از اين جنس مضمون‌پردازي عرضه گرديده است.