تبيين موانع تحقق برنامه‌ريزي فضايي استراتژيك در ايران

برنامه‏ريزي فضايي استراتژيك به عنوان رويكردي براي غلبه بر چالش‌هاي مزمن پيش روي آمايش پايدار فضا يعني تفرق كالبدي‌ـ فضايي و تفرق سياستي‌ـ برنامه‌ريزي ارائه شده است. با اين حال موانع عمده‏اي پيش روي تحقق اين رويكرد در ايران وجود دارد كه متأثر از نظام حكمراني و برنامه‏ريزي است. پژوهشگران در پژوهش حاضر با رويكرد اكتشافي و با روش تركيبي مصاحبه‏اي و دلفي هدفمند تلاش كرده‌اند موانع عمده‌ پيش روي تحقق برنامه‌ريزي فضايي‌ استراتژيك در ايران را شناسايي و تشريح كنند. داده‏ها از طريق مصاحبه‌ نيمه‌ساختاريافته در قالب روش دلفي هدفمند در دو راند از 25 متخصص گردآوري شد و موانع و مفاهيم وابسته با استفاده از نرم‌افزار مكس كيودا و ضريب توافقي كندال مورد تأييد و استخراج و تشريح قرار گرفت. نتايج حاصل از 405 كد استخراجي نشان داد چهار مانع عمده پيش روي تحقق برنامه‏ريزي فضايي استراتژيك در ايران قرار دارند كه عبارت‏اند از: مانع مكاني‌ـ جغرافيايي (6 مفهوم تبيين‌كننده و 26% از كدهاي استخراجي)، مانع اقتصاد سياسي رانتير (7 مفهوم تبيين‌كننده و 34% از كدهاي استخراجي)، مانع تفرق نهادي (7 مفهوم تبيين‌كننده و 23% از كدهاي استخراجي)، و مانع ساختاري‌ـ فضايي (7 مفهوم تبيين‌كننده و 17% از كدهاي استخراجي). پژوهش حاضر اهميت شناخت و مواجهه‌ صحيح و اقدامات سازنده در برابر چهار مانع يادشده را كه منشأ اصلي بروز تفرق كالبدي‌ـ فضايي و سياستي‌ـ برنامه‌ريزي در راه تحقق برنامه‌ريزي فضايي استراتژيك در ايران است را مورد تأكيد قرار مي‌دهد.