اثر سطوح مختلف آبياري بر عملكرد و اجزاي عملكرد برخي لاين‌هاي اميدبخش پنبه

خشكي از مهم‌ترين تنش‌هاي غيرزيستي است كه رشد و توليد گياهان زراعي را تحت تأثير قرار مي‌دهد. از اين‌رو نياز به بهبود ارقامي كه از سازگاري زياد و نياز آبي كمي برخوردار باشند، وجود دارد. اين پژوهش به‌منظور ارزيابي اثر سطوح آبياري بر ارقام و لاين‌هاي اميدبخش پنبه، بهره‌گيري از شاخص‌هاي تحمل و حساسيت به تنش براي شناسايي و انتخاب ژنوتيپ‌هاي متحمل به خشكي و همچنين مقايسه لاين‌هاي اميدبخش (KD-92-11،وKD-92-17 و KD-92-19) با ارقام شاهد آريا و غوزه قرمز (كه مناسب مناطق پنبه‌كاري در استان‌هاي خراسان و اصفهان هستند)، انجام شد. بدين منظور، آزمايشي در قالب طرح كرت‌هاي خردشده در چهار سطح آبياري (بدون تنش يا شاهد، 25، 50 و 75% كم‌آبياري نسبت به شاهد) هر كدام با سه تكرار در سال 1399 در كاشمر اجرا شد. نتايج نشان داد كه سطح آبياري بر كليه صفات مورد بررسي به‌جز درصد كيل و زودرسي تأثير معني‌داري داشته است. صفت وزن تك غوزه در سطوح آبياري 25، 50 و 75% به‌ترتيب به ميزان 7، 24 و 32% نسبت به سطح آبياري بدون تنش كاهش يافت. صفت عملكرد كل نيز در شرايط مشابه به‌ترتيب به ميزان 3، 34 و 48% كاهش يافت. بين ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي از نظر كليه صفات مورد بررسي (به‌جز درصد كيل و زودرسي) و شاخص‌هاي تحمل و حساسيت به تنش تفاوت معني‌داري وجود داشت، كه بيان‌گر تنوع ژنتيكي زياد در بين ژنوتيپ‌ها از نظر تمامي صفات مورد بررسي و شاخص‌هاي محاسبه‌شده است و مي‌تواند در بهبود انتخاب در برنامه‌هاي اصلاحي مؤثر باشد. مقايسه ميانگين صفات در چهار سطح آبياري نشان داد كه با كاهش سطوح آبياري از 25 به 75%، ميانگين كليه صفات كاهش يافت و بيش‌ترين كاهش در سطح آبياري 75% تنش مشاهده شد. در هر يك از چهار سطح آبياري، ارقام شاهد از نظر صفات وزن تك غوزه، عملكرد چين دوم و عملكرد كل نسبت به لاين‌هاي اميدبخش برتري داشتند. اما از نظر صفات درصد كيل، زودرسي، تعداد شاخه رويا و زايا و تعداد غوزه باز لاين‌هاي اميدبخش نسبت به ارقام شاهد برتري نشان دادند. در هر يك از سه سطح تنش، ارقام شاهد غوزه قرمز و آريا تفاوتي از نظر تحمل به تنش نشان ندادند ولي در مقايسه با لاين‌هاي اميدبخش از نظر صفات مختللف بين 5 تا 25 درصد از تحمل به تنش بيش‌تري برخوردار بودند.