بررسي كيفي، فني و مالي بكارگيري الك‌هاي مختلف بر افت مفيد و غير مفيد دانه ارقام گندم آبي و ديم در برخي استان‌هاي اقليم معتدل كشور

تعيين دقيق ميزان افت گندم در مراكز خريد، از جمله مواردي است كه همواره جزو دغدغه هاي خريداران به خصوص بخش دولتي براي ايجاد اطمينان خاطر كشاورزان از خريد عادلانه محصول گندم است. در اين تحقيق عملكرد چهار نوع الك جداساز با مش‌بندي‌هاي 20×1.5، 20×1.7، 20×2 و 2×2 ميلي‌متر براي جداسازي ناخالصي‌ها در ارقام غالب گندم آبي و ديم، در سه استان سمنان، فارس و كرمانشاه از اقليم معتدل كشور از نظر كيفي، فني و مالي مورد بررسي قرار گرفت.‏‏ طبق نتايج، در صورت الك كردن گندم با الك 20×2 ميلي‌متر، در نمونه حاصل بيشترين ميزان پروتئين و حجم رسوب زلني مشاهده گرديد، هرچند تغييرات در خصوصيات نانوايي از جمله ميزان سختي دانه قابل ملاحظه نبود. نمونه‏هاي الك شده با الك 20×1.5 ميلي‌متر از كمترين ميزان عدد فالينگ برخوردار بودند. ميانگين افت غيرمفيد در ارقام گندم‌هاي آبي و ديم به‌ترتيب‏ ‏1.55 و 1.61 درصد و ميانگين افت مفيد ارقام گندم در‌ الك‌هاي مش 20×1.5، 20×1.7، 20×2 و 2×2 ميلي‌متر به‌ترتيب 0.084،  1.85، 4.7 و 0.6 درصد در استان‏هاي هدف مشخص شد. با تغيير الك جداسازي از الك مش2×2 ميلي‌متر به الك‌هاي مش 20×2‏‏ ‏و20×1.7 ميلي‌متر، ميزان افت مفيد بالاتر رفته و ارزش مالي گندم خريداري شده در مراكز خريد كاهش مي يابد. همچنين در جداسازي مقدماتي هر دو ناخالصي مفيد و غيرمفيد الك‌ مش 2×2 ميلي‌متر نسبت به الك‌هاي ديگر كارايي بهتري داشت. بنابراين، كاربرد‏‏ ‏الك مش2×2 ميلي‌متر براي تعيين افت مفيد گندم در مراكز خريد استان هاي هدف مي‌تواند به نفع كشاورزان باشد.