فراتحليل اثر كم‌خاك‌ورزي و بي‌خاك‌ورزي بر عملكرد گندم در شرايط ديم ايران

ااثر روش‌هاي مختلف خاك‌ورزي بر عملكرد گندم در شرايط ديم ايران در مطالعات متعددي بررسي شده است. بيشتر مطالعات انجام شده فقط يك محدوده كوچك ( آزمايشات مزرعه‌اي در يك منطقه) را پوشش مي‌دهند كه در برخي موارد داراي نتايج ضد و نقيص مي‌باشند. هدف از اين تحقيق، بررسي اثر خاك‌ورزي حفاظتي (كم‌خاك‌ورزي و بي‌خاك‌ورزي) بر عملكرد گندم ديم با استفاده از مطالعات و پژوهش‌هاي داخلي و به-كارگيري روش فراتحليل است. بدين‌منظور مقاله‌ها، گزارش‌هاي پژوهشي و پايان‌نامه‌هاي دانشجويي در فاصلۀ زماني 1370 تا 1400 با استفاده از واژه‌هاي كليدي مرتبط با خاك‌ورزي در محصول گندم ديم مرور شد. پس از كنترل كيفي، 29 مطالعه براي مقايسۀ كم‌خا‌ك‌ورزي با خاك‌ورزي رايج و 22 مطالعه براي مقايسه روش بي‌خاك‌ورزي با خاك‌ورزي رايج با استفاده از مدل تصادفي وارد فرايند فراتحليل شدند. بر اساس نتايج به‌دست آمده، با توجه به مقدار اندازه اثر در روش كم‌خاك‌ورزي (0.42+=SMD) و بي‌خاك‌ورزي (0.43- =SMD) مي‌توان نتيجه گرفت كه روش كم‌خاك-ورزي در مقايسه با روش خاك‌ورزي رايج باعث افزايش عملكرد گندم (1.44+ درصد) و روش بي‌خاك‌ورزي باعث كاهش عملكرد گندم (7.77- درصد) شده است. پيشنهاد مي‌شود در اراضي ديم، يكي از روش‌هاي كم‌خاك‌ورزي شامل: 1- شخم با خا‌ك‌ورز حفاظتي (گاوآهن قلمي مجهز به غلطك)، 2- شخم با چيزل‌پكر و 3- شخم با گاوآهن قلمي + ديسك جايگزين روش رايج خاك‌ورزي (شخم با گاوآهن برگرداندار+ديسك + ماله) با رعايت تناوب گياهي شود.