آيين ‌هاي ازدواج در فرهنگ عامۀ كرمانشاه و مناسبات آن با اسطوره

باورهاي عامه در استان كرمانشاه، به ‌ويژه ميان كُردهاي ساكن در اين استان، خاص، دست‌نخورده‌ و در ارتباط با تفكرات اساطيري هستند. نگارنده در جستار حاضر با روش پژوهش ميداني و تحليل يافته‌ها به بررسي و تحليل آيين‌هاي ازدواج در ايل‌هاي سنجابي، كلهر و گوران پرداخته و ريشۀ اسطوره‌اي اين آيين‌ها را كاويده است. در ميان بسياري از آيين‌هاي ازدواج موجود در ايل‌هاي مذكور، آيين‌هاي خواستگاري، برگزاري عروسي در روزي فرد، حضور زني با عنوان پاخه‌سور، لباس سرخ عروس و نان و نمك همراه او، جادوي گِره، حضور عناصر ذكور در امور نمادين عروسي و رقص و موسيقي، ارتباط عميقي با تفكرات اسطوره‌اي و باستاني دارند. برايند تحقيق حاكي از آن است كه خواستگاري در ايل‌هاي مذكور، بيشتر به‌صورت پيش‌قدم‌شدن خانوادۀ دختر و يادآور ازدواج‌ در ادوار مادرتباري است. زني كه با عنوان پاخه‌سور از او ياد مي‌شود، نقش كليدي ايزدبانو اَشي را دارد كه در اساطير ايراني با پيوند زناشويي و ياري‌گري زنانه همراه است. برگزاري عروسي در روزهاي فرد هفته، با تقدس اعداد يك، سه و هفت در اساطير در ارتباط است. رنگ سرخ لباس عروس داراي ژرف‌ساخت اسطوره‌اي و مبيّن حيات و باروري و نان و نمك همراه او مرتبط با مفهوم فرّه است. جادوي گره كه بيشتر با عنوان بستن داماد از آن ياد مي‌شود، نوعي جادوي تقليدي بوده و نقش پررنگ عناصر ذكور در عروسي، در پيوند با آتش و مفهوم نمادين اجاق است. موسيقي و رقص معروف كردي (هَلَه‌په‌ركي) نيز در اصل تكرار آيين‌هاي بزرگداشت زمين و مرتبط با عصر كشاورزي است.