حفاظت از اشياي آييني با رويكرد ارزش ‌محور (نمونۀ پژوهي عروسك ‌‌هاي باران‌‌ خواهي)

ميراث فرهنگي و مفاهيم مرتبط با آن در طول تاريخ تكامل يافته است. در مفهوم جديد ميراث فرهنگي، تمركز از روي اشيا و آثار تاريخي گسترش يافته و ساختارهاي اجتماعي، روش‌هاي زندگي، اعتقادات، آداب و رسوم، شخصيت‏ها و آيين‏‌ها را دربرگرفته است. لازمۀ اين تغيير، تغيير در رويكردها و روش‌‏هاي حفاظت و مرمت است. امروزه حفاظت به‌عنوان فرايند اجتماعي پيچيده و مداوم شناخته مي‌شود كه شامل شناسايي و ارزش‌گذاري ميراث است و نحوۀ استفاده، مراقبت و تفسير را دربر مي‏‌گيرد. فرهنگ عامه به‌عنوان يكي از مصداق‏‌هاي ميراث معنوي ارزشمند است كه بايستي تلاش شود چون نمادي از اصالت و هويت به نسل‏‌هاي آينده انتقال پيدا كند. متناسب با اين مفهوم، در اين مقاله سعي شده است آيين باران‏‌خواهي با محوريت عروسك در مناطق مختلف جغرافيايي و در فرهنگ آن‌ها بررسي شود، سپس درمورد ارزش‏هاي اين آثار بحث و درنهايت رويكردهاي حفاظتي و مرمتي در ارتباط با اين آيين و اشياي مورد استفاده در آن بررسي و تحليل شود. نتايج نشان مي‌‏دهد كه عروسك‌ها در جايگاه يك شيء آييني و به‌عنوان يك شيء فرهنگي ـ هنري، داراي مفاهيم، معاني، ارزش‌ها و كاركردهاي آييني، هنري، فرهنگي، اعتقادي و نمادين هستند. امروزه جهت حفاظت و حراست از اين اشياي آييني روش‌‏ها و رويكردهاي متفاوتي لازم است. رويكردهايي كه بتواند شناخت و آگاهي نسبت به اين اشيا و آيين‌‏ها را در جامعه افزايش دهد و از طرفي لازمۀ اين رويكرد استفاده از همۀ علوم مرتبط با حفاظت و مرمت، اعم از علوم سخت و علوم نرم است. درواقع، هر جامعه براي استمرار بخشيدن به حيات اصيل و واقعي خود، بايد در حفاظت از الگوهاي فرهنگي كشورش بكوشد.