تحليل مولفه هاي زيبايي شناسي خانه هاي دوره قاجار در شهر تبريز

امروزه در معماري، زيبايي‌شناسي به دليل عدم تبيين قاعده مند و كاربردي، صرفا به عوامل جزئي صوري محدوده شده است؛ در حالي كه اين مفهوم داراي تعريفي فراتر بوده و با ساختار، جزئيات بنا، مخاطب و محيط ارتباط تنگاتنگ دارد. معماري ايراني كه متبلور زيبايي‌شناسي در طول ساليان متمادي بوده؛ مي‌تواند منبعي غني جهت اقتباس اصول زيبايي شناسي در معماري باشد. مباني كمي و كيفي در معماري سنتي، كه مربوط به مقوله‌ي زيباشناختي و اصول بصري حاكم بر ساختار و تناسبات هستند؛ منجر به بروز زيباشناختي مي‌شود مولفه هاي زيبايي‌شناسي به عنوان يكي از غني ترين عوامل معناساز در معماري بخصوص معماري خانه هاي قديمي دوره قاجار در شهر تبريز مطرح هستند. تحقيق حاضر به بررسي نقش مولفه ها و عوامل تاثيرگذار در زيبايي‌شناسي معماري خانه هاي تاريخي تبريز در ادراك مفاهيم معنايي مي پردازد. در اين پژوهش، با توجه به ماهيت و اهداف در نظر گرفته شده ، روش توصيفي تحليلي با روش كيفي مورد استفاده قرار گرفت كه از طريق مصاحبه عميق  با كارشناسان و متخصصين و صاحب نظران در زمينه‌هاي مرتبط به معماري خانه هاي قاجاري تبريز صورت گرفته است. صوت مصاحبه شوندگان با استفاده از نرم‌افزار تحليل داده‌هاي  كيفي «مكس كيو دي اي» بهكمك  رايانه، كدبندي شده است. مهم ترين نمودهاي اين دوره در دو حوزه زيبايي شناسي و كاركرد(عملكرد) متجلي مي گردد. عوامل زيبايي شناسي در ساختار اصلي(فيزيكي؛ ابعاد، تناسبات، رنگ و ...) بنا  بطوريكه بيشتر سطح لايه هاي عميق معنايي و كاركردي بودن خانه هاي قاجاري  جلوه گر ميشود. در بعد نشانه‌هاي كاركردي ، عواملي نظير توجه به نور و اقليم، همخواني با عرف و فرهنگ بومي، مصالح بومي و توجه به نيازهاي تمام اعضاي خانواده و انعطاف پذيري جلوه گر شده است. زيبايي شناسي از جنبه‌هاي بصري داخلي و خارجي كالبد و  محيط معماري بيشتر در مواردي نظير ارسي، دو دري، سه دري و پنج دري(به همراه سرستون و گچ بري) و همچنين الحاقات معماري در قالب تزئينات معماري نمود پيدا ميكنند. اين مولفه ها در زيباشناسي خانه هاي دوره قاجار در شهر تبريز بسيار موثر هستند.