بررسي جغرافياي تاريخي دشت مغستان و عوامل موثر بر شكل گيري و ثبات شهرنشيني در آن

جلگه ي رود ميناب و دشت گسترده و آبرفتي مغستان يكي از كهن ترين و ديرپاترين تمدن هاي جنوب شرقي ايران را در خود جاي داده است. اين دشت در شرق استان هرمزگان قرار دارد. وجود آب و برخورداري از شرايط راهبردي سبب سكونت و شكل گيري تمدن هاي بشري در كرانه هاي اين رود شده است. در اين دشت محوطه هاي مختلف تاريخي شناسايي شده كه از دوره پيش از تاريخ مسكون بوده است. در بررسي هاي باستان شناسي شهرهاي مهم باستاني در كرانه پس كرانه خليج فارس كشف و كاوش شده است. يافته ها بسيار خيره كننده بود و چند شهر پيش از تاريخ تا دوره تاريخي در كرانه هاي رود ميناب، از 40 كيلومتري تا نقطه آبريز آن به خليج فارس كشف شد. در كاوش هاي انجام شده پيشينه اين شهرها به دوره مفرغ در هزاره چهارم پيش از ميلاد مسيح مي رسد. علاوه بر يافته هاي باستان شناسي، نوشته هاي تاريخي و جغرافيايي نيز به شهرهاي مختلفي اين ناحيه در بخش هاي گوناگون و دوره هاي تاريخي مختلف اشاره نموده اند. در اين مقاله تلاش شده است تا با رويكرد توصيفي – تحليلي و با بهره گيري از روش كتابخانه اي و استفاده از اسناد و متون مرتبط و همچنين بازديد ميداني از تمدن بخش خاوري هرمزگان جايگاه راهبردي اين منطقه بررسي و تببين گرديد. نتايج به دست آمده از اين پژوهش نشان مي دهد كه جايگاه راهبردي دشت مغستان به همراه جاري بودن رود ميناب در اين دشت و گذشتن راه بازرگاني باستاني خليج فارس به بخش هاي داخلي كشور از مهم ترين عوامل ثبات تمدن در اين دشت است.