«توصيف فربه»، مهم‌ترين مسئوليت علمي مورخان از قديم تا جديد

مدعاي اصلي جستار حاضر اين است كه مهم‌ترين مسئوليت علمي مورخان چه در دورۀ سنت و چه در دورۀ مدرن، توصيف عميق و گستردۀ رويدادهاي مهم گذشتۀ انساني است. برخي از ناقدان اين مدعا، ايرادهايي را بدان وارد و آن را نقد كرده‌اند؛ از قبيل ترويج رويكرد سنتي، نقلي و اثبات‌گرايانه به دانش تاريخ كه ديگر دوران آن گذشته است؛ ترويج كليشۀ كاذب دوگانۀ «توصيف يا تحليل»؛ نفي بهره‌برداري از روش و نظريه در پژوهش‌هاي تاريخي، تبليغ رويكرد خنثي و بي‌توجه به مسائل اكنون جوامع انساني (تاريخ براي تاريخ) و... . نگارنده در اين جستار مي‌كوشد در كنار تشريح بيشتر مدعاي خود، به اين نقدها نيز پاسخ درخور ارائه كند تا در مسير تفاهم بيشتر ميان اهل تاريخ دربارۀ ماهيت و كارويژۀ اصلي تاريخ‌شناسي گامي بردارد. تأكيد نگارنده بر اين است كه دفاع از كارويژۀ اصلي دانش و رشتۀ تاريخ تلاشي است براي جلوگيري از زوال و تحليل رفتن اين رشتۀ دانشگاهي در درون ديگر رشته‌هاي علوم‌انساني و رفتاري و به‌ويژه علوم تعميمي جامعه‌شناسي و سياست‌شناسي؛ ازاين‌رو راه برون‌رفت از اين وضعيت بحراني را برجسته‌سازي توصيف فربه به‌عنوان مهم‌ترين وظيفۀ رشته‌اي مورخان ارزيابي مي‌كند.