از واژه تا تصوير: تحليل تطبيقي اقتباس در فيلم «خانۀ دوست كجاست؟» از شعر «نشاني» سهراب سپهري

امروزه ادبيات تطبيقي، تنها به بحث ميان آثار ادبي از زبان‌هاي مختلف با ژانر يكسان، نمي‌پردازد؛ بلكه به تطبيق رشته‌هاي مختلف هنري و مشخص كردن تأثير و تأثرهاي آنان بر يكديگر، نيز مي‌پردازد. يكي از حوزه‌هاي مهم و جذاب مطالعات «بينارشته‌اي»، حوزۀ تطبيق آثار سينمايي متأثر از شعر شاعران مختلف است. چنين خلقي، در تاريخ سينماي ايران، آنچنان مورد توجه قرار نگرفته‌است و تعداد معدودي از سينماگران خوش‌ذوق و صاحب سبك، به اين روش، پرداخته‌اند. يكي از اين سينماگران، مرحوم «عباس كيارستمي» است. او در دهۀ شصت، با اقتباس از شعر «نشاني» سهراب، فيلمي با عنوان «خانۀ دوست كجاست؟» ساخت. در اين پژوهش، با مداقه در عناصر شعر و سينما و كاركرد لوازم آنان، به بررسي شعر سهراب و سينماي كيارستمي (چه از نظر سبكي چه جهان‌بيني) پرداخته شده و سپس تطبيق اين دو اثر از نظرگاه «فضاسازي»، «قالب»، «راوي» و «مضمون» اساس كار قرار گرفته‌است و نتايجي به دست آمد كه اقتباس آزاد و آگاهانۀ كيارستمي از شعر سپهري را آشكار مي‌سازد.