واكاوي ويژگي هاي زباني منظومه ‌هاي علي‌ نامه ربيع و خاوران‌ نامه ابن حسام خوسفي

منظومه‌ علي‌نامه، نخستين منظومه‌ حماسي شيعه كه در سال‌هاي اخير كشف و معرفي‌شده است دريچه‌هاي تازه‌اي را در پژوهش‌هاي ادبي حوزه‌ حماسۀ ديني بر روي پژوهشگران گشود. خاوران‌نامه نيز يكي ديگر از آثار مهم حماسه‌ ديني در ادبيات فارسي است. در اين پژوهش، سعي‌شده است اين دو اثر منظوم ازلحاظ زباني بررسي و مقايسه‌ تطبيقي شوند. روش تحقيق در اين پژوهش، توصيفي تحليلي و به شيوه‌ كتابخانه‌اي است. محدوده و جامعۀ مورد مطالعه، علي‌نامه‌ ربيع به تصحيح رضا بيات و ابوالفضل غلامي و خاوران‌نامه‌ ابن حسام خوسفي است كه به دليل چاپ نشدن منظومۀ كامل آن، از تازيان‌نامه (خلاصۀ خاوران‌نامه) به تصحيح حميدالله مرادي استفاده شد. نتايج اين بررسي نشان داد كه هر دو منظومه در سطح زباني، در زمينۀ انتخاب واژه‌ها اشكالات مختصري دارند؛ ولي تنوع زباني و تركيب‌سازي در خاوران‌نامه بيشتر بود. بسامد زياد كلمات عربي، تركيب‌سازي، عبارات تكراري نيز از ويژگي‌هاي مشترك دو منظومه بود. در سطح آوايي هم، در هر دو منظومه ايرادات مختصري در زمينه‌ قافيه و وزن ديده شد. ويژگي‌هاي سبك خراساني هم در علي‌نامه بيشتر از خاوران‌نامه بود. در سطح نحوي هم هر دو منظومه، هنجار‌گريزي‌هاي مختصري داشتند.