جامعه‌شناسي ذوق ادبي در مثنوي معنوي مولانا

جامعه‌شناسي ذوق ادبي يكي از شاخه‌هاي جامعه‌شناسي ادبيات است كه به بررسي عوامل مختلف و موثر شكل‌دهي ذوق ادبي در بستر اجتماعي – فرهنگي مي‌پردازد. عوامل مختلفي در شكل گيري ذوق ادبي در هر زمان دخيل هستند و البته اين عوامل در دوره هاي مختلف بنا به مقتضيات زمانه متفاوت بوده است. هدف اصلي اين پژوهش بررسي جامعه‌شناسي ذوق ادبي در مثنوي معنوي است و سؤال اصلي پژوهش اين است كه عوامل اصلي و زمينه ساز ذوق ادبي در مثنوي معنوي كدام‌اند؟ روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي – تحليلي است. نتايج تحقيق نشان داد كه بدون شك در شكل‌گيري يك اثر ادبي عوامل بي شماري مي‌توانند دخيل باشند كه كتاب مثنوي معنوي نيز از اين قاعده جدا نيست. در پي حمله مغول به كشور ايران، مردمان اين ديار با نوعي يأس و سرشكستگي و پوچي مواجه بودند كه راه نجات خود را در پناه بردن به عرفان مي دانستند و اين وظيفه را متون عرفاني آن دوران به خوبي و صد البته مثنوي معنوي به شكلي ويژه به تمام و كمال انجام داده‌اند افزون بر روح جمعي زمانه كه طالب به وجود آمدن چنين آثاري بوده است، وقايع سياسي و اجتماعي را نيز در بوجود آوردن اين اثر مي‌توان دخيل دانست. همچنين آنچه كه بيش از همه مي‌توان از آن به عنوان ويژگي‌هاي منحصر به فرد مثنوي معنوي نام برد، خود اثر ادبي، نحوه توجه مولانا به مخاطب يا به بيان ديگر عنصر مخاطب و در آخر شيوه‌ي منحصر بفرد مولانا در داستان‌پردازي است.