فريدون رهنما و تأثيرجنبش فرا واقع‌گرا بر شعر نو فارسي

سوررئاليسم يكي از نهضت‌هاي ادبي است كه از ابتداي قرن بيستم در فرانسه و اروپا پيدا شد، به ادبيات ديگر ملل از جمله ادبيات  فارسي راه يافت و بر آن‌ها تأثير گذاشت. در ايران جريان‌هاي شعري «موج نو» و «حجم‌گرا»، بيش از ساير جريان‌هاي شعر معاصر از اين جنبش تأثير پذيرفته‌اند. هدف پژوهش حاضر، بررسي عملكرد تاريخي و اجتماعي نهضت سوررئاليست و تأثير اشعار پل الوار، شاعر فرانسوي بر فريدون رهنما شاعر ايراني است. جنبش فرا واقع گراي فرانسه به‌واسطۀ چند چهرۀ تأثيرگذار در دهۀ سي شمسي به ايرانيان شناسانده شد. يكي از اين چهره‌ها فريدون رهنماست. اين شاعر ايراني كه به دو زبان فرانسوي و فارسي شعر  مي‌سرود، و سروده‌هاي فرانسوي‌اش تحسين پل الوار را بر انگيخته بود، در محافل گوناگون حاضر  مي‌شد و شاعران جوان را با آنچه در اروپا مي‌گذشت آشنا مي‌كرد. از جمله اين جوانان كه در حلقۀ دوستان او جاي داشتند يكي احمد رضا احمدي و ديگري يدالله رؤيايي بود. مي‌دانيم كه اولي بنيان‌گذار موج نو شعر فارسي شد و دومي سلسله جنبان شعر حجم‌گرا. در اثر اين مجالست‌ها شاعران  حتي  تجربه‌هاي زيستۀ نسل نخست سورئاليست‌ها را تكرار كردند. از جمله به تمرين نوشتار خودكار و نوشتار گروهي كه ابداع دادائيست‌ها و سوررئاليست‌هاي نسل نخست است دست يازيدند. اين مقاله با روش تحليل محتوا و رويكرد تطبيقي در ابتدا نگاهي كوتاه به جنبش فراواقع گرا و اصول اين جريان ادبي ميندازد و در نتيجه نشان مي‌دهد كه فريدون رهنما با علاقمندي به ادبيات كلاسيك ايران مانند شاهنامه فردوسي، تاريخ بيهقي و... مكتب فراواقع گرا را با سبك اين متون تركيب مي‌كند و راه و شيوۀ جديدي پيش پاي شاعران نوپرداز، موج نو و حجم در ادبيات معاصر ايران از جمله احمد شاملو، فروغ فرخزاد، احمد رضا احمدي، نادر نادرپور، يدالله رؤيايي و ديگران مي‌گذارد.