پژوهشي نو در روايت كهن نماد شغال آبي پنچ تنترا بر اساس نسخه سانسكريت در هند و مثنوي مولوي در ايران

پنچ تنترا و يا كليله و دمنه از جمله شاهكارهاي داستاني، تعليمي، اجتماعي و انديشگي ادبيات كهن هندوستان با ترجمه فاخر نصرالله منشي از قرن ششم هجري در زبان و ادب فارسي با گفتمان تعليم و اخلاق مورد توجه بسياري از انديشمندان ايران زمين از جمله مولانا قرار گرفته است. از آنجايي‌‏كه زبان‏‌هاي غني فارسي و سانسكريت سرزمين ايران و هندوستان از دير باز مهد تفكرات عرفاني و فلسفي و تأملات و حكمت اشراقي بوده است، از اين رو نويسندۀ اين پژوهش بر آن است تا به بررسي و نقد گفتمان تمثيلي با استفاده از روش تحليل محتواي تطبيقي بپردازد. ابتدا تمثيلات شغال در پنچ تنتره و مثنوي معنوي استخراج و تحليل شده و سپس مقايسه‌‏اي ميان اين دو اثر صورت گرفته است. منابع اصلي شامل نسخه‏‌هاي معتبر از پنچ تنترا به زبان سانسكريت، مثنوي معنوي و همچنين مقالات و كتب مرتبط با تحليل ادبيات تطبيقي بوده است. اين پژوهش نشان مي‏‌دهد كه تمثيلات شغال در هر دو اثر به‌عنوان ابزاري مؤثر براي انتقال مفاهيم عرفاني و فلسفي به كار رفته‌‏اند. مولانا با استفاده از اين تمثيلات، توانسته است تعاليم عرفاني را به زباني داستان‏‌گونه و قابل فهم براي مخاطبان عام و خاص بيان كند. تحليل تطبيقي اين دو اثر روشن مي‌‏كند كه چگونه زبان سانسكريت و ادبيات كلاسيك هندوستان تأثيري عميق بر ادبيات فارسي و تفكر عرفاني مولانا داشته است. يافته‏‌هاي اين پژوهش نشان مي‏‌دهد كه مولانا با استفاده از تمثيلات شغال و ديگر حيوانات، به تعميق مفاهيم عرفاني و فلسفي پرداخته و توانسته است حكمت اشراقي را به زباني شيرين و داستان‏‌گونه بيان كند. اين روش باعث شده است كه مخاطبان عام و خاص به راحتي با اين مفاهيم ارتباط برقرار كنند و از تعاليم عرفاني بهره‌مند شوند.