مقايسۀ تحليلي چگونگي روايت زندگي جلال‌الدين خوارزمشاه در متون تاريخ‌نگارانه و ادبي (بازنمايي روايت نبرد سند، 618 قمري)

در متون تاريخي مي‌توان ردپاي شخصيت‌هاي تاريخي‏اي را پيدا كرد كه از حيث كنش و ويژگي‏هاي شخصيتي به قهرمانان رمانس‌ها نزديك شده‌اند. نويسندگان اين متون نهايت تلاش خود را براي واقعي جلوه دادن اين حوادث به ‏كار بسته‏اند. يكي از اين شخصيت‏ها جلال‌الدين خوارزمشاه است. «نبرد سند» در زندگي اين قهرمان در متون تاريخ‌نگارانه و ادبي بسيار متفاوت روايت شده‌ است. روايت‌هاي ادبي اين رويداد از دل متون تاريخ‌نگارانه شكل گرفته ‌است. هدف نويسندگان اين پژوهش بررسي مقايسه‌اي روايت‌هاي متون تاريخ‌نگارانه و ادبي از سدۀ هفتم تا دورۀ معاصر در بيان واقعۀ «نبرد سند» در بستر مطالعات روايت‏شناسي است. براساس نتايج پژوهش، در ميان روايت‌ها، اثر ابن ‌اثير به‌دليل باورپذيري، منطقي ‌بودن روايت‌ها و بي‌طرف ‌بودن مورخ به واقعيت نزديك‌تر، اما روايت‌هاي نسوي و جويني به‏ دليل باورپذيري كمتر و تناقض در روايت‌ها، ادبي‌تر و در بخشي از روايت‌ها جلال‌الدين به قهرمان رمانس‌ها نزديك شده‏است؛ اين روايت‏ها، مرجع اصلي نويسندگان و شاعران دوره‏هاي بعد براي خلق اشعار، منظومه‌ها و رمان‌هاي تاريخي واقع ‌شده‏اند.