ارائه‌ طرح‌واره‌ي مفهومي آموزش حواس افزوده محيط‌زيست: رهيافتي به‌سوي پايداري

امروزه نظريه‌پردازان تعليم و تربيت محيط‌زيست بر درگير كردن هرچه بيشتر حواس پنج‌گانه فراگيران در فرآيندهاي ياددهي-يادگيري محيط‌زيستي تأكيددارند. ازاين‌رو، مطالعه حاضر باهدف ارائه طرح‌واره‌ي مفهومي «آموزش حواس افزوده محيط‌زيست» با رويكرد پژوهشي «كيفي» و روش «پديدارشناسي» انجام شد. روش نمونه‌گيري «معياري» و نقطه توقف پژوهش دستيابي به «حد اشباع نظري» و «حداكثر تنوع» بود كه منجر به مصاحبه نيمه ساختاريافته با 12 معلم در حال خدمت و 13 دانشجو معلم شد. پس از مكتوب‌سازي مصاحبه‌ها، 570 مضمون پايه، 31 مضمون سازمان‌دهنده و 9 مضمون فراگير احصاء گرديد. نتايج نشان داد مضامين سازمان‌دهنده عبارت‌اند از «معرفت‌شناسي و تفكر فلسفي»، «بنيان‌ها و مباني اخلاقي»، «شبكه روابط داخلي مؤثر بر فضاي آموزشي»، «شبكه روابط خارجي مؤثر بر فضاي آموزشي»، «مهارت‌هاي ارتباط با طبيعت»، «سازمان‌دهي»، «برنامه‌ريزي»، «قوانين و مقررات در فرآيند»، «ارزيابي از معلم در فرآيند»، «نقش‌ معلم»، «نقش‌ تسهيلگر»، «نقش تجربه‌گر»، «پشتوانه‌هاي دانشي-اطلاعاتي معلم/تسهيلگر»، «پشتوانه‌هاي پژوهشي معلم/تسهيلگر»، «اهداف آموزشي»، «محتواي آموزشي»، «رسانه و تجهيزات»، «ارزيابي معلم از شاگرد»، «روش‌هاي آموزش»، «فضاي آموزش»، «گروه‌بندي»، «محدوديت‌هاي زماني»، «محدوديت‌هاي مالي»، «محدوديت‌هاي فيزيكي-محيطي»، «محدوديت‌هاي فرهنگي»، «ابعاد فنّاورانه و تجربه‌هاي نمادين طبيعت»، «ابعاد فرهنگي-اجتماعي»، «ابعاد عاطفي و روان‌تني»، «ابعاد محيطي و فيزيكي»، «تناوب برگزاري دور‌ه‌ها» و «بازه‌ي زماني هر دوره». هم‌چنين مضامين فراگير در بعد نظري عبارت بودند از «فلسفه»، «اصول مديريت آموزشي» و «پشتوانه‌هاي دانشي-پژوهشي»، و در بعد عملي عبارت بودند از «ارتباطات و تعاملات»، «بازيگران صحنه ياددهي-يادگيري»، ، «برنامه درسي»، «محدوديت‌ها»، «بافت و بستر» و «فركانس برگزاري دوره‌هاي آموزشي». يافته‌ها با نقل‌قول‌هاي مستقيم پشتيباني شدند تا ديدگاه‌هاي مصاحبه‌شوندگان را واضح و كامل منعكس كنند.