فضاسازي در مجموعه‌ روايت فتح؛ مطالعه‌اي انتقادي بر ويژگي‌هاي سينماي اشراقي از منظر سيد مرتضي آويني

مجموعه‌ي روايت فتح يكي از شاخص‌ترين مجموعه هاي مستندها مربوط به جنگ هشت‌ساله‌ي ايران و عراق است و به‌نوعي به تاريخ مصور دفاع مقدس تبديل شده است. سيدمرتضي آويني نويسنده، تدوينگر و چهره اصلي توليد اين مجموعه، براي توصيف رويكرد و شيوه توليد اين مجموعه از اصطلاح «مستند اشراقي» استفاده مي‌كرد. مباني نظري، فلسفي و همچنين جهان‌بيني آويني سبب شده است كه اين مجموعه در ميان همتايان خود شاخص شود. فضاسازي يكي از مهم‌ترين عناصري است كه آويني به‌وسيله آن انديشه و ايدئولوژي خود را در بافت و بطن فيلم نقطه‌گذاري مي‌كند. اين پژوهش با تحليل نحوه استفاده از سه تمهيد تدوين، گفتار روي تصوير و مصاحبه نشان مي‌دهد كه مهم‌ترين ويژگي‌هاي فضاسازي در روايت فتح به چه شكلي تحقق يافته‌اند و در نهايت با نظر به ويژگي‌هاي اين مجموعه مستند، برخي ابهامات موجود در مفهوم سينماي اشراقي را مورد بررسي قرار مي‌دهد. نتايج نشان مي‌دهد كه در بنا نهادن فضاي خاص اين مجموعه، تدوين مهم‌ترين و مؤثرترين تمهيد مورداستفاده آويني در تحقق اين امر است. اين مقاله همچنين به بررسي انتقادي كاربرد مفاهيمي مانند واقعيت، خودبنيادي، سوبژكتيويته و مونتاژ در آثار آويني پرداخته و برخي ابهامات در اين زمينه را تبيين مي‌كند.