روش شناسي علامه طباطبايي در كشف معاني مفردات قرآن و بازتاب آن در پژوهشهاي تفسيري معاصر

توجه به معاني واژگان قرآن، يكي از اقدامات مهم علامه طباطبايي براي كشف و استخراج معاني و مفاهيم كلي آيات مي‌باشد. ايشان از روشهاي مختلفي از جمله: تحليل اشتقاق و ريشه‌يابي واژگان، توجه به استعمالات قرآن كريم، بهره‌گيري از عرف عامه، استناد به روايات، توجه به دلالتهاي قرآني، بيان معاني واژگان با اجتهاد خود و ... براي كشف معاني مفردات قرآن بهره برده است. اما مهم‌ترين و بارزترين جنبه‌هاي مباحث لغوي الميزان كه در تأليفات قرآني مشهود و مورد استناد مي‌باشد، غالباً متكي بر روش تفسيري خاص علامه (قرآن به قرآن) مي‌باشد كه با توجه به قراين و امارات دروني، روابط معنايي، سياق و دلالتهاي موجود در آيات مرتبط تبيين شده است. حاصل بحث چنين بيان مي‌شود كه علامه در تعيين معاني واژگان قرآني با توجه به روح معاني مفردات قرآني، از معناي عمومي و اصلي واژگان فراتر رفته و معناي نسبي و خاصي را كه هر واژه در كاربردهاي مختلف (با توجه به قراين موجود در آيات) پيدا مي‌كند، متناسب با جايگاه و كاربرد آن كشف و بيان نموده است. با توجه به اينكه نظرات علامه طباطبايي در تفاسير معاصر بازتاب وسيعي داشته است، يكي از گسترده‌ترين مباحث الميزان كه مورد توجه مفسران عصر حاضر قرار گرفته است، در حوزه تبيين معاني واژگان قرآن مي‌باشد كه به انواع روشهاي علامه در كشف معاني واژگان قرآني به‌ويژه روش تفسيري قرآن به قرآن و بهره‌گيري از قراين و امارات درون متني، به‌وفور استناد شده است.