بررسي تنوع ژنتيكي ژنوتيپ‌هاي وارداتي كينوا (Chenopodium quinoa Willd) با استفاده از صفات ريختي-فنولوژيكي

با توجه به توان توليدي بالاي گياه كينوا، به ويژه تحت شرايط تنش مانند خشكي و شوري، معرفي ژنوتيپ هاي جديد و پرمحصول براي كشت در مناطق مختلف كشور ضروري است. هدف از انجام اين تحقيق، ارزيابي تنوع تعداد 26 ژنوتيپ جديد و وارداتي كينوا از نظر صفات مورفوفنولوژيك بود. آزمايش در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در گلخانه موسسه تحقيقات برنج كشور، رشت در سال 1400 اجرا شد. نتايج حاصل از تجزيه واريانس داده ها نشان داد كه تفاوت آماري بسيار معني داري بين ژنوتيپ هاي بررسي شده از نظر كليه صفات اندازه گيري شده وجود داشت. تجزيه به عامل ها به روش مولفه هاي اصلي، سه عامل اصلي و مستقل شناسايي كرد كه به ترتيب 39.19، 24.63 و 15.94 درصد و در مجموع در حدود 80 درصد از تغييرات كل داده‌ها را توجيه كردند. علاوه بر اين، تجزيه خوشه اي بر مبناي روش حداقل واريانس وارد نيز 26 ژنوتيپ مطالعه شده را به سه گروه مجزا شامل 14، 7 و 5 ژنوتيپ تفكيك كرد كه با گروه بندي حاصل از مولفه هاي اصلي تا حدود زيادي مطابقت داشت. در مجموع، نتايج اين پژوهش نشان داد كه از بين 26 ژنوتيپ ارزيابي شده، ژنوتيپ شماره 12 ضمن داشتن وزن هزار دانه، طول خوشه و عملكرد دانه بالاتر از ساير ژنوتيپ ها، نسبتاً پاكوتاه و زودرس نيز بود و به عنوان ارزشمندترين ژنوتيپ اين پژوهش معرفي مي شود. علاوه بر اين، ژنوتيپ هاي 4، 8، 17 و 18 از نظر عملكرد دانه، ژنوتيپ هاي 7، 13 و 15 از نظر زودرسي، و ژنوتيپ 14 از نظر پاكوتاهي، ژنوتيپ هاي اميدبخش اين پژوهش بودند كه مي توان از آن ها جهت مطالعات به نژادي بعدي از جمله انتقال زودرسي و پاكوتاهي به ژنوتيپ هاي پرمحصول استفاده كرد.