مقاومت عرضي و چندگانه علفهاي‌‏‌هرز باريكبرگ مشكل‌ساز به علف‏كش‏هاي پركاربرد مزارع گندم و كلزا

گسترش مقاومت علف‏هاي هرز به علف‌كش‌ها يك تهديد براي كشاورزي ايران و دنيا است. اولين گام براي مديريت اين مشكل شناسايي جمعيت‌هاي مقاوم به علف كش مي‌باشد. در اين پژوهش 124 و 45 توده علف‌ هرز باريك‏برگ (شامل يولاف وحشي زمستانه، چچم يكساله و خوني‌واش كوچك) به ترتيب از مزارع گندم و كلزاي استان‏هاي مختلف جمع‏آوري و از نظر بروز مقاومت به علف‏كش‏هاي پركاربرد غربال‌گري شدند. توده‌هاي جمع‌آوري شده از مزارع گندم در مرحلۀ سه تا چهار برگي علف‌هاي ‏هرز با دُزهاي توصيه شده علف‏كش‏هاي كلودينافوپ‏پروپارژيل، پينوكسادن، مزوسولفورون+يدوسولفورون و مزوسولفورون+يدوسولفورون+ديفلوفنيكان تيمار شدند. همچنين از علف‌كش‏هاي هالوكسي‏فوپ-آر-متيل، ستوكسيديم، سيكلوكسيديم و كلتوديم براي تيمار توده‌هاي جمع‌آوري شده از مزارع كلزا استفاده شد. آزمايش‌ها در قالب طرح كاملا تصادفي با چهار تكرار در شرايط گلخانه انجام شد. چهار هفته پس از اعمال تيمارها، وزن ‏تر توده‏ها اندازه‏گيري شد. نتايج نشان داد به ترتيب 52، 9، 19 و 17 درصد از توده هاي جمع‌آوري شده از مزارع گندم به كلودينافوپ‏پروپارژيل، پينوكسادن، مزوسولفورون+يدوسولفورون و مزوسولفورون+يدوسولفورون+ديفلوفنيكان‏ مقاوم بودند. همچنين 47، 47 و 22 درصد از توده‌هاي جمع‌آوري شده از مزارع كلزا به‏ترتيب به هالوكسي‏فوپ-آر-متيل، ستوكسيديم و كلتوديم مقاومت نشان دادند؛ در حالي كه به سيكلوكسيديم حساس بودند. در‌حالي‌كه بروز مقاومت عرضي به علف‌كش‌هاي انتخابي كلزا در 36 درصد از باريك‌برگ‌هاي مورد مطالعه تشخيص داده شد، وقوع مقاومت چندگانه در 13 درصد از توده‌هاي يولاف وحشي زمستانه و 82 درصد از توده‌هاي چچم يك‏ساله به هر دو گروه از علف‏كش‏هاي بازدارنده ACCase و ALS در مزارع گندم تاييد شد. توصيه مي‌‌شود از كاربرد علف‏كش‌هاي با مكانيزم عمل يكسان براي كنترل علف‏هاي‏ هرز باريك‏برگ در مناطقي كه گندم و كلزا در تناوب قرار دارند خودداري شود.