بررسي جنبش شيخ عثمان بن فودي

از اواخر سده هجده ميلادي جنبش‌‌هاي اصلاح‌طلبي در منطقه غرب افريقا رونق گرفت. قيام شيخ عثمان بن فودي(عثمان دان فوديو) در سرزمين هوسا يكي از مهم‌‌ترين جنبش‌‌هاي جهادي در غرب افريقا محسوب مي‌شود كه جرقه بيداري اسلامي را در اين منطقه برافروخت. چرايي و چگونگي اين جنبش مسئله اين پژوهش است. (مسئله) سؤال اصلي نوشتار حاضر اين است كه جنبش عثمان بن فودي چگونه شكل گرفت و چه نتايجي دربرداشت؟ (سؤال) روش تحقيق توصيفي – تحليلي و روش گردآوري داده‌ها اسنادي و كتابخانه‌اي است. (روش) يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد شيخ عثمان با مشاهده فساد ديني، اخلاقي و سياسي در جامعه و دستگاه حاكمه امراي هوسا، بر مبناي وجوب جهاد براي حفظ اسلام، در پي اصلاح اين وضعيت برآمد. وي در مرحله اول با دعوت به اسلام به تبليغ وسيع تعاليم ديني پرداخت و در مرحله دوم عليه حاكمان ستمگر منطقه اعلان جهاد كرد و با پيروزي بر امراي هوسا توانست خلافت اسلامي سوكوتو را تشكيل دهد. انگيزه و هدف اصلي قيام بن فودي تجديد حيات اسلامي در جامعه و بازگشت به اسلام اصيل و ناب بود. جنبش بن فودي باعث عمق نفوذ اسلام در منطقه غرب افريقا شد و جنبش‌هاي اصلاحي ديگري با الگوپذيري از قيام شيخ عثمان در منطقه شكل گرفت. (يافته‌ها)