مفهوم شناسي و مؤلفه‌هاي تعليم و تربيت اسلامي از منظر بيدارگر اسلام؛ سيد جمال‌الدين اسدآبادي

سيد جمال‌الدين اسدآبادي متفكر و سياستمداري است كه آغازگر نوانديشي و بيداري در جهان اسلام بوده است كه غالباً انديشه‌هاي سياسي و اجتماعي ايشان موردتوجه محققان بوده است و ديدگاه‌هاي وي در عرصه تعليم و تربيت مغفول مانده است. با توجه به اهميت تعليم و تربيت و ضرورت تحول نظام آموزشي مسلمانان، مسئله و هدف پژوهش حاضر واكاوي مفهوم و مؤلفه‌هاي تعليم و تربيت از منظر سيد جمال‌الدين اسدآبادي به‌عنوان يكي از مصلحان بيدارگر اسلامي مي‌باشد (مسئله). روش تحقيق پژوهش ازلحاظ هدف كاربردي و ازلحاظ ماهيت داده از نوع كيفي و از نوع تحليل متني مي‌باشد كه جهت گردآوري داده‌ها از روش اسناد كاوي استفاده شد. جامعه آماري پژوهش شامل كتب، مقالات و اسناد علمي مرتبط با سيد جمال‌الدين اسدآبادي بود كه به روش نمونه‌گيري در دسترس مقالات و كتب مرتبط انتخاب شد و تجزيه‌وتحليل داده‌ها اين پژوهش در چهار مرحله توصيف، تحليل، استنتاج و تبيين انجام پذيرفت (روش). يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه سيد جمال‌الدين، تعليم و تربيت را يكي از شيوه‌هاي مهم بيداري مسلمانان مي‌دانست. ازنظر وي، تعليم و تربيت فرد از سه ديدگاه قابل‌بررسي است و معلم به‌عنوان الگوي كامل تربيتي نقش مهمي در فرايند تعليم و تربيت دارد. مهم‌ترين تأكيدات و مؤلفه‌هاي تربيت ازنظر سيد جمال‌الدين شامل توجه به زبان مادري، آگاهي و بيداري، استعمار و استبداد نتيجه انحراف اخلاقي، جايگاه رفيع علم، بازسازي هويت اسلامي و گسترش‌ علوم‌ و فنون‌ جديد مي‌باشد (يافته‌ها).