اخلاق حفاظت از آثار تاريخي: ضرورت، چالش‌ها و اصول

زمينه: امروزه هر حرفه‌اي براي بهبود عملكرد خود به مجموعه‌اي از اصول اخلاقي نياز دارد، كه باتوجه به حرفه و حوزه مأموريت كاري، و فعاليت آن‌ها تدوين شده‌باشد. اين امر نيازمند شناخت جايگاه اخلاق و شاخص‌هاي آن در حرفه مورد نظر است. حفاظت و مرمت آثار تاريخي نيز به عنوان يك حرفه با حوزه ي فعاليتي گسترده و ذينفعان متنوعي كه دارد، همواره از سوي متخصصان اين رشته به دنبال ايجاد اخلاق حرفه‌اي براي حفظ و ارائه ميراث‌فرهنگي و تاريخي بوده‌است. با توجه به عدم وجود الگو و نظريه‌هاي بومي در عرصه اخلاق حفاظت و مرمت و هنجارهاي مرتبط در ايران، اين نوشتار درنظر دارد، با مطالعه در ادبيات مرتبط با موضوع و بسط آن از طريق استخراج نمودها و قواعد اخلاقي مندرج در اسناد بين‌المللي، به بررسي جايگاه اخلاق در اين حوزه، معرفي برخي از شاخص‌هاي اخلاقي حفاظت و مرمت آثار بپردازد. نتيجه‌گيري: حفاظت، به معني نگهداري يك مصنوع در طول زمان است، و اخلاق حفاظت به انتقال صادقانه مصنوعات در طول زمان اشاره دارد. مداخله، برگشت‌پذيري، حفاظت‌پيشگيرانه، تنوع و مالكيت فرهنگي، حقوق ذينفعان، ارزش سني و تاريخي آثار، و استاندارد واحد عمل به‌عنوان زمينه‌هاي نيازمند ملاحظات‌اخلاقي هستند، كه در اسناد بين‌المللي حفاظت و مرمت آثار مورد توجه قرار گرفته و كدهايي براي آنها تدوين شده‌است. اين كدها و  بسياري از اسنادي كه در زمينه حفاظت تدوين و منتشر شده اند، ذيل چهار مفهوم اخلاقي احترام، صداقت، امانتداري (حفظ حقيقت) و وفاداري قابل دسته بندي هستند.