مسلمانان جزيرۀ كرت در دورۀ حاكميت عثماني، منشأ و سرنوشت

جزيرۀ كرت بين سال‌هاي 1080-1054ق/ 1669-1644م به‌دست عثماني‌ها فتح شد. طي مدت نسبتاً كوتاهي بعد از اين فتح، جمعيت عظيمي از مسلمانان در جزيره شكل گرفت. مسلمانان كه در ابتدا از موقعيت بهتري در مقايسه با مسيحيان جزيره برخوردار بودند، بعد از آغاز جنبش‌هاي استقلال‌طلبانۀ مسيحيانِ كرت در سال 1236ق/ 1821م در شرايط دشواري قرار گرفتند. مسئلۀ پژوهش حاضر بررسيِ منشأ و چگونگي شكل‌گيري اين جمعيت عظيم مسلمان طي مدت زمان كوتاه و نيز سرنوشت آنان بعد از آغاز جنبش‌هاي استقلال‌طلبانه در جزيره است. اين پژوهش با تكيه ‌بر منابع دست اول در دسترس و با رويكرد توصيفي- ‌تحليلي درصدد پاسخ به اين سؤال است كه جمعيت عظيم مسلمان كرت چگونه شكل گرفت و اين جمعيت عظيم بعد از آغاز جنبش‌هاي استقلال‌طلبانه در جزيره و تضعيف قدرت دولت عثماني در جزيره چه سرنوشتي يافت. يافته‌هاي پژوهش نشان داد بخش بزرگي از جمعيتِ مسلمان جزيره، مردمان يونانيِ محلي جزيره بودند كه از آغاز فتوح عثماني‌ها در كرت، به‌صورت گروهي و فردي به اسلام گرويده بودند. اين مسلمانان بعد از آغاز جنبش جدايي‌طلبانه در كرت، به‌ويژه از اوايل سدۀ چهاردهم قمري/ اواخر سدۀ نوزدهم ميلادي، يعني هم‌زمان با تضعيف هرچه بيشتر قدرت دولت عثماني در جزيره، با هجوم و حملات مسيحيان جزيره مواجه شدند و اموالشان اغلب غارت يا تخريب شد. مسلمانان با سخت‌ترشدن شرايط زندگي ناچار شدند گروه گروه جزيره را ترك كنند.