نخستين اختلاس بانك ملي ايران: زمينه‌هاي بين‌المللي و پيامدهاي سياسي ‌قضايي آن بر حكومت پهلوي

خواستۀ ملت ايران براي تأسيس بانك ملي به‌منظور كاهش نفوذ سياسي و اقتصادي بانك‌هاي خارجي در دورۀ پهلوي اول جامۀ عمل پوشيد. در تأسيس اين مؤسسه متخصصان آلماني نقش پررنگي داشتند، ولي اختلاس دكتر ليندن بلانت (رياست بانك) به وجهه و عملكرد بانك آسيب رساند. اين مقاله با تكيه ‌بر اسناد و منابع تاريخي با روش تاريخي، چگونگي تأثير سازوكار رويدادهاي بين‌المللي بر اولين اختلاس بانك ملي ايران را بررسي و دستاوردهاي قضايي و سياسي آن را براي دولت پهلوي اول بيان مي‌كند. يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه مدت‌ زمان كوتاهي بعد از تأسيس بانك ملي، جهان گرفتار بزرگ‌ترين بحران اقتصادي شد. اين امر همراه با كاهش ارزش پول ملي ايران و سقوط ليره استرلينگ زمينه‌هاي اختلاس هيئت مديرۀ بانك را فراهم كرد. همچنين افزايش روابط بين‌المللي با تأسيس جامعۀ ملل موجب تلاش ايران براي نشان‌دادن مشروعيت نظام قضايي نوين ايران پس از لغو كاپيتولاسيون نزد افكار عمومي دنيا شد. برگزاري دادگاه اختلاس دستاورد تبليغاتي مناسبي در اين زمينه براي دولت ايران فراهم كرد.