‌مناسبات طريقت‌هاي نقشبنديه و قادريه در كردستان پس از مولانا خالد شهرزوري

پژوهش‌هاي صورت‌گرفته دربارۀ تصوف در كردستان، عمدتاً تاريخ طريقت‌هاي صوفيانه را به صورت جداگانه و به دور از فضاي ارتباطي آنها بررسي كرده‌اند؛ درحالي‌كه به دليل تأثيرگذاري مراودات اين طريقت‌ها در تاريخ اجتماعي كردستان، مطالعۀ پيوندهاي گوناگون مشايخ و پيروان آنها نيز امري ضروري است. در پژوهش پيش رو به اين پرسش پاسخ داده شده است كه پس از دورۀ مولانا خالد شهرزوري (1193-1242ق) طريقت‌هاي نقشبنديه و قادريه در مناطق كردنشين چه مناسباتي داشته‌اند؟ نتايج پژوهش -كه به صورت مطالعات كتابخانه‌اي انجام شده است- نشان مي‌دهد كه پس از تنش‌ها و تقابلات اوليه، مناسبات اين دو طريقت به سمت همكاري و همراهي پيش رفت؛ به گونه‌اي كه پس از مدتي، مشايخ نقشبندي با ملاحظۀ حضور و نفوذ قادري‌ها در جامعۀ كردستان و به منظور مديريت اوضاع پيروانشان، در برخي آداب طريقت تغييراتي ايجاد و بعضاً آنها را به روش قادريه نزديك‌تر كردند. علاوه بر آن، در ميان مشايخ دو طريقت مناسباتي چند، مانند مراودات طريقتي، پيوندهاي دوستي و ارتباطات خانداني شكل گرفت. آنان همچنين در آيين‌هاي طريقتي يكديگر شركت مي‌كردند و در برخي زمينه‌هاي علمي و فرهنگي نيز با يكديگر در پيوند بودند. تعامل آنان تا جايي پيش رفت كه مشايخ نقشبندي، متأثر از ميراث پيشيني خود و با در نظر داشتن اوضاع جامعۀ كردي، رهبري برخي از مريدان قادري را نيز برعهده گرفتند و به اين ترتيب، فصل جديدي از طريقت‌ورزي در كردستان را آغاز كردند.