تصوير توّج در فردوس‌ المرشديه

تذكره‌هاي صوفيان ضمن ارائة مضامين اصلي خود، يعني شرح حالات رهبران طريقت، بعضاً حاوي برخي داده‌هاي اجتماعي، اقتصادي و جغرافيايي نيز مي‌باشند كه استفاده از آنها را به‌خصوص در موضوعاتي كه با مشكل فقر اطلاعات دست اول مواجه‌اند، ضروري مي‌سازد. يك نمونه از اين متون فردوس ‌المرشديه في اسرار الصمديه در شرح احوال و كرامات صوفي نامدار سدة پنجم و بنيان‌گذار طريقت مرشدي «شيخ ابواسحاق ابراهيم‌بن شهريار كازروني» است. اهميت بررسي اين متن از منظر جغرافياي تاريخي ايران اين است كه حوزة نفوذ طريقت مرشديه عمدتاً در جنوب غربي فارس، از جمله در امتداد مسيري بود كه كازرون را به ساحل خليج فارس متصل مي‌كرد. با توجه به اشارات مكرر اين متن به شهر كمتر شناخته‌شدة توّج در مسير مزبور، اين پرسش مطرح مي‌شود كه اين متن تا چه اندازه به شناخت بيشتر شهر توّج  كمك مي‌كند. پژوهش حاضر با تكيه بر مطالعات كتابخانه‌اي و مشاهدات ميداني انجام شده است. بررسي داده‌هاي مزبور به شناسايي جايگاه سياسي-اداري توّج به عنوان يك اميرنشين، گستردگي حوزة نفوذ و همچنين هويت خاندان اميران توّج و نقطة اتصال توّج با خليج فارس كمك مي‌كند.