بررسي سير تطور ديدگاه نقشه‌نگاران اروپايي نسبت به ايران در قرون وسطي

تصورات جغرافي‌دانان و نقشه نگاران اروپايي نسبت به جهان اطراف خود، عموماً برگرفته از متون كلاسيك يونان و روم باستان و همچنين كتاب هاي عهدين و مفسران مسيحي بود و اين امر موجب مي شد تصورات عمدۀ آنان نسبت به نقاط دوردست دنيا، مبتني بر متون مذكور شكل بگيرد. نقشه هاي مپا ماندي و همچنين نقشه هاي پيرو سنت كلاسيك رومي كه در قرون ‌وسطي نيز دنبال مي‌شد، جملگي مبتني بر اطلاعات موجود در كتب عهدين و متون كلاسيك بودند. با آغاز قرن دوازدهم و سيزدهم ميلادي و شكل گيري سفرهاي متعدد اروپاييان به شرق اسلامي از جمله ايران، تصورات كلاسيك اروپا راه تجدد را در پيش گرفت و تا حد زيادي از قالب غيرحقيقي خود خارج شد و شكل واقعيت به خود گرفت. بنابراين طي يك بازۀ زماني تصورات اروپاييان نسبت به شرق، به‌خصوص ايران دچار تحولات و تطوراتي شد كه ناشي از عوامل مختلفي در هر بازه زماني بود. در اين ميان، سفرهاي متعدد اروپاييان تأثير بسزايي در تغيير ديدگاه و همچنين اطلاعات نقشه‌نگاران داشت. بررسي سير تطور ديدگاه اروپاييان طي قرن ها نسبت به ايران و ايرانيان با توجه به نقشه هاي قرون‌ وسطايي، مسئله اي است كه تاكنون مورد توجه قرار نگرفته است. بر همين اساس، بررسي اين موضوع كه نقشه هاي قرون وسطايي -كه ارائه‌دهندۀ تصورات غالب به جامعه اروپاي قرون‌ وسطي بوده اند- چه ديدگاه و تصوراتي از ايران طي بازه هاي زماني مختلف ارائه مي داده اند، مسئله‌اي مهم و قابل ‌توجه است كه نگارندۀ اين نوشتار درصدد است با رويكرد توصيفي-تحليلي بيان كند كه تا قبل از سفرهاي جهانگردان اروپايي، تصور كلاسيك نسبت به ايران در نقشه هاي قرون ‌وسطايي غالب بوده و در اين ميان سفرهاي ماركوپولو تأثير بسزايي در تغيير و تحول اين ديد داشته است.