واكاوي مزيت‌هاي رقابتي كارآفريني بومي روستايي در ايران (مطالعۀ موردي: جنوب استان لرستان)

كارآفريني بومي روستايي يكي از جوان‌ترين زمينه‌هاي پژوهشي است كه نشان مي‌دهد اين نوع كارآفريني با برخي مفروضات اصلي كارآفريني از نوع كلاسيك (غربي) ناسازگار است. در ايران از‌جمله در جنوب استان لرستان كه ميراث فرهنگي غني و مردماني بومي دارد تاكنون به موضوع كارآفريني بومي روستايي و مزيت‌هاي آن توجهي نشده است. محققان در پژوهش حاضر به‌عنوان يك پژوهش كاربردي سعي بر آن دارند تا ضمن معرفي كارآفريني بومي، مزيت‌هاي كارآفريني بومي روستايي را بررسي كنند. پژوهش حاضر از‌نظر هدف، كاربردي و از‌نظر روش توصيفي-تحليلي است. همچنين، جامعۀ آماري اين پژوهش مديران كسب‌و‌كارها و كارآفرينان بومي روستايي شهرستان پلدختر بوده كه نمونه‌ها با استفاده از نمونه‌گيري غيراحتمالي و به‌صورت هدفمند (20 نمونه) انتخاب شده است. در اين پژوهش براي گردآوري اطلاعات و داده‌ها با‌توجه به مدل‌ها و هدف‌هاي پژوهش از مصاحبه با كارآفرينان بوميِ شناسايي‌شده و پرسشنامه (طيف ليكرت) استفاده و براي تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها نيز از تحليل توصيفي و آزمون رتبه‌اي هم‌انباشتگي نامحدود اكتشافي (روش جوهانسن) استفاده شده است. نتايج گوياي آن بود كه طبق مفاهيم ارائه‌شده از كارآفريني بومي در منطقۀ مطالعه‌شده 20 كارآفرين بومي روستايي شناسايي شد كه با كارآفريني كلاسيك متفاوت بود. بر‌اساس مصاحبه‌ها و مطالعات ميداني اين نوع كارآفريني با فرهنگ بومي لرستان، منابع روستايي و محلي، دانش بومي و بدون آموزش خاصي ايجاد شد. همچنين، اين نوع كارآفريني با سرمايۀ شخصي ايجاد‌شده، مالكيت فردي و نيروي خانوادگي داشت. نتايج پژوهش در‌زمينۀ مزيت‌هاي كارآفريني بومي روستايي منجر به شناسايي 5 دستۀ كلي و 38 مزيت خردتر شد. بر اين اساس، مهم‌ترين مزيت‌ها شامل 1- مزيت‌هاي راه‌اندازي و اجراي كارآفريني بومي روستايي (كوچك‌مقياس‌بودن و راه‌اندازي آسان، كم‌هزينه‌بودن و بي‌نيازي به تخصص زياد براي اجرا)؛ 2- مزيت‌هاي اقتصادي (نياز به سرمايۀ كم و قابليت استفاده از مواد اوليۀ محلي، كم‌خطر‌بودن و در عين حال سود‌آور‌بودن و فراهم‌كردن اقتصاد تركيبي مانند كشاورزي، گردشگري، صنايع‌دستي براي روستاييان)؛ 3- مزيت‌هاي فرهنگي (استفاده از دانش سنتي و انتقال آن به نسل بعدي، ارزش‌هاي فرهنگي به‌عنوان محصول (هنر و صنايع‌دستي) و استفاده از فرهنگ بومي (مراسم و رقص، موسيقي و آهنگ‌ها) و روابط خويشاوندي در توليد محصولات)؛ 4- مزيت‌هاي اجتماعي (افزايش مشاركت اجتماعي به‌عنوان عنصر اساسي در ايجاد كارآفريني، مد‌نظر قرار‌دادن منفعت جامعه و خانواده و تأكيد بر روابط خويشاوندي به‌عنوان اصلي مهم در كارآفريني بومي)؛ 5- مزيت‌هاي زيست‌محيطي (حفظ محيط با حفظ پايه‌هاي كسب‌و‌كار بومي مانند زمين، جنگل، مرتع و غيره، استفاده از زمين بومي و استفاده از شيوه‌هاي پايدار به‌عنوان يك كسب‌و‌كار مانند زراعت، پرورش آبزيان، صنايع‌دستي و گردشگري) بوده است. درنهايت، شناخت اين مزيت‌ها مي‌تواند به‌عنوان محركي در راستاي تشويق بوميان روستايي براي ايجاد كارآفريني بومي روستايي باشد.