بررسي مفاهيم نور و تاريكي در منظومه آرش كمانگير كسرايي برپايه نظريه همگنه‌ها و طرح‌واره كنشي گرمس

منظومه آرش كمانگير كسرايي، كه در قالب نيمايي سروده شده، به مضمون‌هايي مانند ميهن، قهرماني، جوانمردي، و ازخودگذشتگي مي‌پردازد كه پيوسته تازگي و مقبوليت عام دارند. اين ويژگي‌ها آرش كمانگير كسرايي را اثري معنازا ساخته كه پيوسته مي‌توان درباب آن گفت و نوشت. هدف اين پژوهش، كه به‌روش تحليلي‌ـ‌توصيفي انجام شده است، بررسي اين اثر با كاربست نظريه كنشي و نيز مفهوم همگنه‌هاي گرمس، معنا/نشانه‌شناس فرانسوي، است. يافته‌ها نشان داد كه كسرايي در آرش كمانگير افزون‌بر نبرد فيزيكي ايران و توران، واژه‌هاي مربوط به حوزه معنايي روشنايي و تاريكي را نيز در شعر داخل كرده كه نوعي نبرد ميان تاريكي و روشنايي را در ذهن خواننده بازسازي مي‌كند. با درنظرگرفتن مفهوم نور به‌منزله نماد دانايي و آگاهي و مفهوم تاريكي به‌مثابه نماد ناداني و بي‌خردي، اين اثر را مي‌توان از ديدگاه نشانه‌‌معناشناختي ميدان نبرد ميان دانايي و خرد ازيك‌سو، و جهل و تاريكي ازديگرسو دانست. نتايج پژوهش نشان داد كه در روايت كسرايي از اسطوره كهن آرش كمانگير، آرش قهرماني يگانه است كه با قهرمانان نام‌دار ديگر در كنش و منش تفاوت دارد. در آرش كمانگير، اسطوره‌اي كهن به‌شيوه‌اي نو به‌شكلي واقع‌نمايانه ترسيم شده است. آرش قهرماني نو و يگانه بازنمايي شده است كه خرد و دانايي در كنش‌هاي او اهميت محوري دارند. سرانجام اينكه، آرش كمانگير با شاهنامه فردوسي، اثري كه در آن خرد و دانايي محوريت دارد، در پيوند است.