مطالعۀ تطبيقي دامنۀ ممنوعيت كمك يا تشويق فعاليت‏ هاي منع‏ شده در ‏معاهدات جهاني خلع سلاح

در بعضي معاهداتِ خلع‏ سلاح، كمك و تشويق يا ترغيب فعاليت ‏هاي ممنوع، غيرقانوني اعلام شده است. منظور از فعاليت ‏هاي ممنوع اقداماتي است كه بر ‏اساس معاهدۀ خلع‏ سلاح، دولت‏ها از انجام آن‏ها منع شده ‏اند. با اين‏ حال، محدودۀ دقيق اين ممنوعيت هنوز مورد بحث صاحب ‏نظران است. سعي نگارندگان پژوهش حاضر بررسي اين پرسش اساسي است كه گسترۀ ممنوعيت كمك، تشويق و ترغيب تا كجاست و چه مرزهايي مي‏توان براي آن ترسيم نمود؟ به ‏اين منظور، موضوع كمك در پنج معاهدۀ اصلي خلع سلاح بررسي شده و با بهره ‏گيري از داده ‏هاي كتابخانه‏ اي و كاربست روش توصيفي تحليلي، دو يافتۀ مهم به ‏دست آمده است: نخست اينكه هرچند فقدان تعريف مورد اجماع براي كمك، تشويق يا ترغيب و عدم اهتمام دولت‏ ها به تبيين موضوع در رويۀ داخلي و بين ‏المللي به تداوم ابهام در محدودۀ اين مقرره منجر شده است، اما اين ابهام فوايدي نيز دارد؛ ازجمله افزايش آزادي عمل دولت‏ ها در همكاري با كشورهاي غيرعضو معاهده و اينكه برآيند ديدگاه ‏هاي دولت ‏ها در مذاكرات مقدماتي و رويه ‏هاي بعدي آنها، تفسير مضيق از مقررۀ كمك را تأييد مي‏ نمايد. بر اين اساس، هر فعلي كه با هدف و موضوع معاهده مغايرت داشته باشد و آگاهانه به قصد تسهيلِ ارتكاب اعمال ممنوع يا تحريك به انجام آنها صورت گيرد، كمك به آن يا تشويق قلمداد مي‏‏ شود.