ارزيابي اشكالات آيت الله مصباح به تدوين علم فلسفه بر اساس ملاك عرض ذاتي

يكي از ملاكاتي كه از ديرباز تاكنون براي تمايز و تدوين علوم مطرح بوده، ملاك «عرض‌ذاتي» است. دانشمندان با در دست داشتن اين ملاك، خواهند توانست گزاره‌هاي مختصّ به يك موضوع معيّن را به درستي و با نظمي منطقي در كنار هم قرار داده و مرزي مشخّص براي علمِ مورد نظر خود ترسيم كنند. لكن آيت الله مصباح(ره) اشكالاتي را بر اين ملاك وارد مي‌آورند كه باعث از كار افتادن اين ملاك در علم فلسفه مي‌شود. نگارۀ پيشِ رو سعي دارد با روشي توصيفي-تحليلي و با توجّه به منابع در دسترس اعمّ از مخطوطات موجود از اعلام و صوت دروس و... ، ابتدا خلاصه‌اي از ملاك عرض‌ذاتي را تبيين كرده و سپس به اشكالات آيت الله مصباح(ره) بر اين ملاك در تدوين علم فلسفه بپردازد. عرضِ ذاتي بودنِ محمول براي موضوع، در گرو تحقّق دو شرط عمده يعني «ذاتيّت» و «اوّليّت» است و اشكالات آيت الله مصباح(ره) نيز بر همين دو وارد مي‌آيد. لكن مي‌توان با توجّه مسئلۀ مشاركت حدّ و برهان و همچنين تطبيق شرايط معقولات ثاني فلسفي بر محمولاتِ موضوعِ علم فلسفه، از اين اشكالات پاسخ گفت.