بررسي مقايسه‌اي نقش معرفت شناختي عقل در انديشه سياسي فارابي و سيد مرتضي

عقل نزد فارابي به عنوان يك فيلسوف و سيدمرتضي به عنوان يك متكلم عقل‌گرا، نقش بي بديلي دارد؛ به همين خاطر، جهت مقايسه فلسفه سياسي فارابي و كلام سياسي سيدمرتضي، بررسي مقايسه اي نقش عقل ضرورت مي يابد. اين مقاله با بررسي آثار فارابي و سيدمرتضي و ساير پژوهش‌هاي صورت گرفته در اين زمينه، به نقش عقل و كاركرد آن در انديشه سياسي فارابي و سيدمرتضي پرداخته است و روشن نموده است كه سيدمرتضي و فارابي در اصل عقلانيت و ارزشمندي عقل، توافق دارند، اما نقطه عزيمت و جهت گيري آنها در عقل ورزي متفاوت است و اين تفاوت با توجه به فيلسوف بودن فارابي و متكلم بودن سيدمرتضي قابل فهم است. عقل در انديشه سياسي سيدمرتضي فارغ از مباني فلسفي، بدون رازورزي و مبتني بر وحي قطعي و متناسب با اقتضائات و شرايط و براي دست يافتن به سعادت دنيوي و اخروي ذيل حقيقت امامت شيعي، به پردازش مشغول است و عقل نزد فارابي برپايه مباني فلسفه يونان و به قصد تئوريزه كردن فيلسوف_شاه افلاطوني و با نگاهي استعلايي و آميخته به رازورزي و كم توجه به واقعيت‌هاي خارجي، در رسيدن به معرفت از جانب عقل فعال و فاقد نگاه بنيادين به مباني و امامت شيعي است.