تبييني از مختصات علوم انساني اسلامي بر پايه قلمرو موضوعي-معرفتي آن (با تأكيد بر آيات قرآن كريم)

موضوع علوم انساني در يك معناي كلي، انسان، جامعه و رفتار فردي و اجتماعي آن مي‌باشد و در معناي خاص و دقيق‌تر در منظومه فكري اسلام و با رويكرد قرآني، عبارت است از: «كنش‌ها» و «واكنش‌هاي» انسان؛ اعم از كنش‌هاي ظاهري يا باطني؛ مُلكي يا ملكوتي، جوارحي يا جوانحي؛ فردي يا اجتماعي و امثال آن. بر پايه اين معنا، شبكه روابط و كنش‌هاي انساني را مي‌توان حداقل در چهار دسته رابطه انسان با خود، با خدا، با ديگر انسان‌ها (و جامعه) و با جهان (طبيعت و زيست)، ترسيم نمود. اين تلقي از موضوع علوم انساني اسلامي و قلمرو آن، نتايج زيادي در تحول و توليد اين علوم دارد. مقاله حاضر مي‌كوشد با روش عقلي و نقلي و بر اساس شبكه روابط يادشده، نتايج مبناي يادشده را در ماهيت و مختصات (كميت و كيفيت) علوم انساني اسلامي نشان دهد. برخي يافته‌هاي پژوهش حاضر عبارتند از: توحيدمحوري در شبكه كنش‌ها و روابط انساني؛ تنوع مفاهيم و مسائل علوم انساني اسلامي، تنوع رشته‌هاي علوم انساني اسلامي، توسعه‌يابندگي رشته‌هاي علوم انساني اسلامي، تنوع و تكثر منابع معرفتي و تنوع كاركردي علوم انساني اسلامي.