شناسايي و تحليل محورهاي غالب در تحقيقات مرتبط با اخلاق در برنامه‌ريزي شهري: مرور نظام‌مند پيشينه با روش تحليل مضمون

بيان مسئله: اخلاق با مسئله انتخاب و قضاوت عملي در ارتباط است. ازآنجاكه ماهيت برنامه ريزي شهري به پيگيري منافع اجتماع با تعيين اقدامات مناسب براي آينده طي انتخاب هاي متوالي در زمينه هاي پيچيده و شرايط نامعلوم مربوط مي شود، مي توان گفت ملاحظات اخلاقي بخشي جدايي ناپذير از آن بوده و ادغام فلسفه اخلاق با انديشه ها و تلاش هاي حرفه اي برنامه ريزي اجتناب ناپذير است. اخلاق از دهه ي 1970جايگاهي ثابت در ميان پژوهش هاي برنامه ريزي پيدا كرد و موجي از آثار در اين رابطه منتشر گرديد. اما چالش هاي مطرح‌شده در دوران معاصر و كاهش توجه به اين موضوع، بازبيني و بازانديشي درباره محتواي اخلاقي در برنامه ريزي را ضروري كرده است.هدف: هدف از اين پژوهش ارائه ي ديدگاهي جامع و كلي از موضوع اخلاق در برنامه ريزي با شناسايي و تشريح اولويت هاي اصلي پژوهشگران در اين حوزه است.روش : اين پژوهش بر اساس هدف، بنيادي و ماهيتاً كيفي بوده و با اتخاذ رويكرد توصيفي- تبييني و به‌كارگيري رويكردي تركيبي شامل مرور نظام مند و تحليل مضمون، 110 تحقيق منتخب را مورد بازبيني، دسته بندي و سنتز دقيق قرار داده است.يافته ها: اين مقاله علاوه بر شناسايي سه مضمون فراگير شامل ادغام نظريه هاي اخلاقي با نظريه ي برنامه ريزي، اخلاق در عرصه ي عمل حرفه اي و اخلاق در عرصه ي دانشگاهي، مضامين پايه و سازمان دهنده را نيز تشريح و با بررسي نتايج تحقيقات در هر لايه، شكاف هاي موجود و مسيرهاي بالقوه را براي پژوهش در آينده معرفي كرده است.نتيجه گيري: با وجود پراكندگي و كاهش تعادل مضامين در لايه هاي مختلف، طبق بررسي ها برخي از آن‌ها جايگاه ثابتي در پژوهش ها داشته اند: استخراج ديدگاه هاي اخلاقي برنامه ريزان، بررسي كدهاي حرفه اي و آموزش اخلاق. همچنين جريان پژوهش ها در دو دهه ي اخير، نشانگر پررنگ شدن زمينه ي برنامه ريزي و اهميت و تأثير آن در انتخاب، تفسير و آموزش مفاهيم و ايده هاي اخلاقي است. بدين ترتيب اهميت توجه به فرآيندهاي اجتماعي، فضايي و سياسي در جريان ادغام فلسفه ي اخلاق با برنامه ريزي بيش‌ازپيش برجسته شده است.